Ma sa sa’ laach’ool laa’at

Ma sa sa’ laach’ool laa’at
Zeg me, is er vreugde in je hart?

Dat is de standaardbegroeting bij de Q’eqchi’s. Mooi hé!
Donderdag heb ik mijn eerste woorden Q’eqchi’ uitgesproken. Via Fons ben ik in contact gekomen met Rigoberto, een privé-leerkracht Q’eqchi’. Een man met veel ervaring en die gewoon is om met buitenlanders te werken. Volgens mij hebben qwasi alle belgen al bij hem les gevolgd. Maar het zal een harde dobber worden. De grammatica heeft geen enkele link met onze europese talen. Ik denk dat ze eerder gelijkenissen heeft met het Arabisch! Het werkwoord zijn (ser/estar) bestaat niet en er zijn een pak moeilijke klanken. Ze telt 10 klinkers en 23 medeklinkers.
Zo zeg je bijvoorbeeld : Ix Lieselotte link'ab'a' laa'in
vrouw (es) Lieselotte mijn naam ik

Maar het is een leuke uitdaging. Zoals steeds is de leerslogan: oefening baart kunst! De motivatie is er zeker, want via de taal ga ik al veel leren over de Q’eqchi’ cultuur. Rigoberto geeft mooi de context van alles mee. Ik ga veel bijleren!

Na een weekje Cobán zit ik alweer in de hoofdstad. Vrijdagavond en zaterdagochtend moest ik naar de les en omdat Rigoberto momenteel ook in de hoofdstad zit, had ik besloten om de lessen door te laten gaan. Daardoor blijf ik hier tot woensdag.

Hoewel ik zaterdag even in een dilemma zat. Adelaide –coordinatrice van de master – had me voorgesteld om de vrijdagavond bij haar thuis te slapen omdat het tot vrijdagavond laat les is en we de zaterdag er alweer om 8u present moeten staan. Mijn plan was om de zaterdag dan naar het huis van Raquel te gaan. Maar dat ging moeilijk omdat ze zelf met gasten uit Xela zat. Vanaf zondagmiddag was ik er welkom. Dus had ik een nachtje in het hotel voorzien. Ik wist dat ik een nomade-leven ging leiden ... maar zo erg ... had ik ook niet verwacht. Maar soit, als ik een appartement vind in Coban zal ik me al stukken beter voelen.
Nu, zaterdagochtend kwam er een kink in het mooie plan. Raquel liet me weten dat haar gasten tot de woensdag blijven … waardoor ik op hotel moet blijven. En dat is natuurlijk niet zo leuk als bij iemand thuis verblijven. Maar ik ben al heel dankbaar voor de gastvrijheid dat ik hier van iedereen krijg. Dus zaterdagochtend zat ik dus in de les met een dilemma: ofwel zondag terug naar Coban (een appartement zoeken) en mijn lessen missen ofwel toch blijven in Guate - mits weer eenzaam en alleen op hotel. Ik had ook voorzien om mijn was te doen bij Raquel, want zij heeft een was-en droogmachine …
Tja, je moet hier Ja, je moet hier uiterst flexibel zijn!!! En echte plannen maken dat doe je beter niet. Dat werkt soms op mijn gemoed. Gelukkig heb ik die Peru-ervaring, waardoor ik weet dat die organisatorische onzekerheid er nu eenmaal is en ik min of meer wel weet hoe ik er mee moet omgaan: geduld hebben!! Maar dat is niet zo simpel.Van dag tot dag leven is niet mijn sterkste kant ... maar dat ga ik wel leren hier.
Tijdens mijn vrije uren ga ik 2 organisaties bezoeken die hele interessante lectuur hebben over ondermeer traumaverwerking na grove mensenrechtenschendingen.

Wat flexibiliteit betreft: zo heeft Fons me woensdag voor de leeuwen gesmeten: in Cobán is er momenteel een groep leerkrachten uit Herent voor een uitwisseling in het kader van hun stedenband. Fons heeft enkele keren moeten vertalen (Spaans-Nederlands) bij bezoeken aan lokale scholen, afstandsonderwijs enzo... Hij had me gevraagd of ik woensdagnamiddag kon inspringen voor hem. Dat kon ik natuurlijk niet weigeren ... MAAR ik heb afgezien!!! Simultaan vertalen is echt niet simpel ... laat staan voor een troep Belgische leerkrachten!! De eerste sessie was bij een organisatie die een alfabetiseringsprogramma heeft. De uitleg van de man was echt onduidelijk en ongestructureerd. In de namiddag werden we dan verwacht bij de Academie van de Maya Talen. Die hadden eventjes een ganse powerpoint gemaakt van 20 dias met al hun programma’s (doelstellingen, ....). Ik sloeg gewoon tilt. Plus dat het er ook niet altijd even vlot eruit kwam, maar dat kon mij niet schelen ... Ik was die avond kapot! Maar het was wel een interessante ervaring.

Met wat geluk heb ik tegen eind volgende week een appartementje en kan ik met installeren. Maar best niet al te veel plannen maken …..

Ondertussen heb ik al de webcam kunnen uitproberen met mijn ouders. Best wel leuk. Eens gans de familie gezien. Ons Luna vond het nogal raar haar tantinne op de computer te zien. Ze had precies haar tong verloren! En ons pa moest natuurlijk eens een fotooke trekken … en het is nog een toffen ook.

Zo, mijn cursus Q’eqchi’ roept me, want morgen heb ik alweer les!

Ciao.
Lieselotte

Ps: In de hoofdstad regent het gelukkig wat minder. En jullie gaan weer een hitte golf tegemoet??

Guate-Cobán

Hola amigos,

Terwijl jullie allemaal zitten te zweten in de broeierige hitte van België, zit ik hier met een truitje aan in de prachtige patio van het hotel Monja Blanca in Coban op mijn laptop wat te werken. (de gentenaren zijn als volop aan het genieten van de Gentse fessten ... ik ben jaloers!!!!) Gisterenmiddag ben ik aangekomen in de stad waar ik het volgende jaar veel ga vertoeven: Cobán. Deze stad ligt op zo’n 4u en een half uur rijden van de hoofdstad. Een rit door het bergachtige en groene Guatemala die ik nog veel ga mogen maken. Jammer genoeg bieden de lange afstandsbussen niet het hetzelfde comfort als de bussen in Peru, maar het uitzicht maakt de rugpijn wel goed. Cobán ligt in de groene Verapaces en is gekend om zijn prachtige fauna en flora, ondermeer de orchidee, en ook een regenachtige klimaat. Het is er wel aangenaam warm, maar dus af en toe moet je de regen trotseren. Maar als échte Belgische heb ik daar niet zo veel probleem mee.

Vorige week heb ik enkele interessante gesprekken gehad en vrijdagavond en zaterdagochtend werden de eerste lessen van de master etniciteit, etnoontwikkeling en inheems recht georganiseerd. De twee buitenlanders, Roddy (Engelsman) en ik waren natuurlijk de enigen op tijd! Ik moet toegeven dat ik behoorlijk teleurgesteld ben over het niveau van deze master (postgraduaat). Ordoñez – de organisator – heeft heel wat interessante boeken op zijn naam staan, maar kan langs geen kanten lesgeven. Hij behandelde ook ons als ‘kleine kinderen’ (woorden van Roddy). …. Roddy had zich zaterdag al verontschuldigd met de smoes een griep te hebben.

De deelnemers zijn een mix van achtergronden, maar ik ben de enige criminologe. En ik heb me al mogen bewijzen! Ik kreeg al een vraag voorgeschoteld en gelukkig wist ik het antwoord. De criminologen onder jullie herinneren zich misschien nog Lombroso (2 eeuwen geleden denk ik), die Italiaan die dacht dat hij aan de hand van foto’s (gezichten) de verkrachters, dieven, oplichters, kon identificeren … In zo’n openlucht boekhandeltje (lees een muur met allerlei curussen) aan de trappen van ons gebouw heb ik een handboekje ‘criminologie en criminalistiek’ gevonden– ik vraag me af wat die verkoper doet wanneer het regent. Ppffff erbarmelijk. Het boek verklaart enkele de oorzaak van crimineel gedrag via de theorie van die Lombroso. Dan volgt er wat uitleg over de verschillende bloedsporen bij een kogelinslag ….bij elke deftige forensisch patholoog rijzen gegarandeerd alle haren recht van misnoegen. Tot daar de Guatemalteekse kennis over criminologie als sociale wetenschap! De inzichten over de sociale context van crimineel gedrag, slachtofferschap, de discussie over waarom het ene gedrag wel of net niet wordt gecriminaliseerd …zijn nog niet tot in de universiteit geraakt. Jammer.

Gelukkig dat één van de toonaangevende onderzoeksinstituten (ICCPG) toch al wel mee is met de laatste onderzoekstendenzen. Tijdens mijn bezoek aan het instituut gaf Claudia me het boek ‘jongerenstrafrecht en interculturaliteit’ dat de neerslag vormt van een onderzoek naar de situatie van Maya jongeren in het strafrecht, het inheems recht en ook resultaten van alternatieve conflictoplossing. We geraakten in gesprek over deze thematiek en ik verwees naar de situatie van België met gans de discussie over jeugdstraf- of beschermingsrecht en de ganse politieke discussie over de zogenaamde ‘criminele’ allochtone jongere. Blijkbaar viel mijn interesse voor deze thematiek nogal op want Claudia vroeg of ik mijn onderzoeksthema niet wou veranderen! In het instituut werken hoofdzaken juristen waardoor ze de inzichten en de onderzoeksmethoden van criminologen en andere sociale wetenschappers missen ….

De opleiding zal het moeten hebben van zijn externe lesgevers en van de inbreng van de studenten. Er neemt ook een kerel van Nigaracua deel. Doordat wij de 2 buitenbeentjes zijn heb ik even met hem gebabbeld … en dat was voor hem al goed genoeg om me de zaterdagnamiddag een zeemzoeterige e-mail te sturen met de vraag of we die avond niet konden afspreken om mekaar beter te leren kennen! Omdat ik die zaterdagnamiddag uitgebreid aan het lunchen was met gasten (O.a Augusto Willensem, de grondlegger van de VN werkgroep rond inheemse volkeren en de bezieler van de recente VN verklaring rond Inheemse volkeren) van Raquel heb ik die mail pas de zondag gelezen. Gezien ik dus niet onmiddellijk had geantwoord, had Rigoberto me 2 uur later alweer een mail gestuurd!!
Wat een geluk dat ik die kerel mijn gsm-nummer niet heb gegeven. Ik vraag me af hoeveel ik van de plakkers ga mogen afwimpelen tijdens dit jaar. Als het nu nog een knappe, jonge gast was … maar helaas.

Zaterdagavond had Raquel eerst nog een dinner met enkele Duitsers van de Duitse coöperatie en haar collega’s en daarna had ze afgesproken met een Guatemalteek die in de VS lesgeeft over Latijns-amerikaanse literatuur en post-kolonialiteit. Wat een kennissenkring dat die heeft! Ongeloofgelijk. Allé, ik was eigenlijk doodmoe want de les start de zaterdagochtend om 8u, maar ik ben toch nog naar die bar geweest. De plaats was al wat aangenamer dan de vorige, maar ik had net de salsa en merengue gemist en moest dus toekijken hoe de koppeltjes zich op één tegeltje bewogen op die latino-schlagermuziek.

Eenmaal terug van de bar – alles sluit hier om 1u! – heb ik nog maar eens een goeie babbel gehad met Raquel rond mijn twijfels over het veldwerk. Over de kritieken die je altijd wel van iemand ga krijgen, over de ‘confrontatie’ tussen de rijke Europeaan en de arme inheemse, over cultuurverschillen, over de zogenaamde fouten die je maakt maar die nu eenmaal onderdeel zijn van het leerproces, over de voorkeur om toch in een eigen appartement te wonen in plaats van een kamertje te huren bij een familie …. Ze raadde me aan om tijdens het contact met de mensen in de dorpen gewoon mezelf te zijn, autheniek te blijven. Niets veinzen … want dat hebben ze toch rap door. Zelf vind ik wederzijds respect en het wederzijds aanvaarden dat er verschillen zijn, erg belangrijk. Aanvaarden betekent niet dat je zomaar met alles akkoord moet gaan – zo relativistisch ben ik ook weer niet ingesteld. Dialoog en een ontmoeting via deze verschillen, zijn volgens mij dan ook twee manieren om hiermee om te gaan. Van een inheemse organisatie heb ik enkele stickers gekregen met: ‘Ik ben tolerant: ik accepteer en respecteer verschillen’. Mooie tekst. Ik heb ze geplakt op mijn reiskoffers … wie weet brengt dit de potentiële dief tot inbreng (ha!)

Gisterenmiddag ben ik dus aangekomen in Cobán en ik had het geluk dat Balam, de oudste zoon van Fons en Marta, me is komen ophalen en me naar een hotel heeft gebracht. Zijn moeder had hem een mooie bloem mee gegeven als welkomstgeschenk. Heel lief! Fons en Marta heb ik zelf nog niet gezien. Fons heeft het druk met een delegatie van de gemeente Herent die hier deze en volgende week op bezoek is. Ik zal me dus de eerste dagen wat moeten bezighouden, want ik reken eigenlijk een beetje op hen om een appartement te vinden en om met die lessen Q’eqchi’ te starten. Maar ik heb wat nieuwe literatuur meegebracht uit de hoofdstad en ik kan wat de stad verkennen. Er is toch wel wat veranderd op drie jaar tijd! Er is hier nu zelfs een reisagentschap die tours organiseert naar enkele natuurfenomenen in de buurt. Leuk om weten!

Vrijdag keer ik alvast terug naar de hoofdstad voor die master en ga ik ook eens starten met de rompslop van een studentenvisum.

Hopelijk kan ik gauw schrijven dat ik een leuk appartement heb gevonden en dat ik al wat Q’eqchi’ ken!

Un fuerte abrazo

Besos

Lieselotte

Hier al één fotooke met Agusto Willemson en zijn vrouw. Die met Raquel volgen nog.

Eerste week

Hola,
Mijn eerst weekje Guate zit er al bijna op.Sinds gisteren verblijf ik in het mooie huis van Raquel Yrigoyen, een Peruaanse rechtsantropologe die ik heb leren kennen in België en die me indertijd in contact heeft gebracht met de Defensoría del Pueblo de Perú. Tijdens mijn verblijf in Perú heb ik ook een maand met haar zus samengewerkt die het kantoor van DP in Huanuco leidt. Na een halve week was ik het hotel al beu en Raquel kwam met dat mooie aanbod. Zij is een specialiste rond inheems recht en heeft heel veel veldervaring in Peru, Colombia, Guatemala en Cambodja. Raquel zal dan ook een belangrijke referentiepersoon worden tijdens die vier jaar onderzoek. Ik heb geluk, want ze heeft wirreless internet in huis. Ik heb wel eerst 3 dagen alle electronica zaken mogen aflopen om een gepast tussenstuk te vinden zodat ik zonder problemen mijn computer in de stekker kan steken. Wij hebben stekkers met ronde pinnen, hier hebben ze er met platte pinnen. Tja. Raquel heeft een prachtig huis in een wat wij 'kleine resorts' zouden noemen. Blijkbaar is het voor diegene die het kunnen betalen interessant - gezien de reële onveiligehid - om een huis te huren in een afgesloten -met poort en een wachter - blok waar verschillende huizen op elkaar uitkomen. Er is een prachtige tuin en zelfs een klein zwembadje. Een beetje hoger gelegen was er een appartement te huur met prachtig zicht - voor dezelfde prijs die ik in Gent betaalde!

Vorige donderdag is dan eindelijk mijn ontbrekende valieshandbagage aangekomen. Maar bij het opendoen had ik al snel door dat er iets ontbrak: mijn videocamera en een zwart handtasje waar een leuke rode T-shirt in zit! Jaaa … een leuk welkomstgeschenk was dat!!! Liever dit gestolen dan mijn officiële documenten die ook in die valies zaten! Ik heb die avond nog rap gebeld naar Iberia, maar daar waren ze niet al te vriendelijk en ik moest de dag erop terugbellen. Maar die vrijdag was drukker dan voorzien. Om 8u stond Adelaida al aan mijn hotel. Zij is de coördinatrice van de master die ik ga volgen aan de USAC. Het is een wat oudere dame – antropologe van vorming – maar het klikte meteen. Ze heeft me goed geholpen bij mijn inschrijving aan de unief, want de USAC is één groot universiteitscomplex waar je makkelijk verlopen loopt. Aanduidingborden kennen ze precies hier niet. Ik was van plan om al halverwege deze week naar Cobán te trekken, maar nu vrijdag avond en zaterdagvoormiddag worden de eerste lessen van die master georganiseerd, dus heb ik nu gepland om de zondag naar Cobán te trekken. We zijn met 25 die de master gaan volgen, waarvan de overgrote meerderheid al wat oudere mensen zijn. Volgens haar zijn we maar met 3 jongeren. Masters zijn vrij duur naar de normen van hier waardoor lang studeren vaak niet mogelijk is. Het interessante is dat de meeste van de deelnemers werkzaam zijn binnen één of andere organisatie die rond inheemse thema’s werkt.
Diezelfde middag had ik dan ook een afspraak met Roddy, een Brit die werkt voor de Noorse ambassade als consulent rond inheemse thema’s. Hij heeft nog gewerkt voor Amnesty International, CALDH, … en heeft gedoctoreerd rond het democratiseringsproces in Guatemala. Een interessante kerel dus. In december organiseert hij een super interessant congres over rechtspluralisme waar alle belangrijke figuren aan zullen deelnemen. Hij wist me te vertellen dat diezelfde namiddag er een informatiesessie werd georganiseerd door de Associatie van Inheemse Advocaten over landproblemen in Alta Verapaz –de regio waar ik naar toe ga. Achteraf was ik erg blij dat ik naar die infosessie ben geweest. Eindelijk, na bijna 6 maanden frustratie over allerlei administratieve problemen, kon ik eindelijk eens mijn hersenen laten werken rond hetgene dat ik die middag te horen kreeg: de rol van inheems recht bij het recuperen van landtitels. Zálig! Een van de sprekers was Amilcar Pop, een inheemse advocaat die een vrij goede visie heeft ivm inheems recht. Het deed me echt deugd om me eens te kunnen focussen op het onderwerp van mijn onderzoek.

Zaterdagmiddag was ik uitgenodigd bij Raquel voor een lunch met enkele van haar collega’s. Ze had me wel niet verteld dat Frank LaRue, nu baas van Copredeh en ex-baas van CALDH (een grote naam ivm mensenrechten in Guate) erbij ging zijn. Al haar collega’s zouden mijn ouders kunnen zijn … . S’ avonds zijn we dan nog naar een bekende bar geweest met live-muziek: niet om aan te horen! Tja, het uitgaansleven stelt hier niets voor: ofwel is het van die schlagers-latinomuziek ofwel is het westerse muziek uit de jaren stilletjes.

Gisterenavond heb ik een goede babbel gehad met Raquel over mijn onderzoek en ze heeft me goed op weg geholpen rond het organiseren van mijn veldwerk. Raquel zag het al allemaal voor haar! Het zou goed zijn indien ik een appartement kan huren waar ik één kamer inricht als bureau. Aangezien ik mensen ga aantrekken om mijn interviews uit te typen, zal ik hen een plaats moeten aanbieden waar ze kunnen werken voor me. Het ideale zou zijn dat ik mijn eigen appartement wat kan fysiek gescheiden houden van die ruimte, om het voor mijn eigen mentaal wat leefbaar te houden. Aangezien ik vanuit de cultuur (en minder vanuit het zogenaamde recht) wil kijken naar elementen die een rol kunnen spelen in de reconstructie van het sociale weefsel, zal de studie van de inheemse taal een belangrijke tijdsbesteding worden. Niet om de taal vloeiend te kunnen spreken –daar heb je enkele jaren voor nodig – maar wel om te kunnen begrijpen hoe zij typische westerse concepten (recht, conflict, verzoening, …) begrepen en hanteren. De taal is ook de ideale manier om inzicht te krijgen in de sociale structuur. In de voormiddag taallessen (een reden om op te staan) en in de namiddag vrijhouden om mensen te gaan interviews. De eerste maand wil ik een sociale kaart opstellen van alle organisaties die met de thematiek (inheems recht, cultuur, verzoening, …) bezig zijn. En bij ADICI ga ik eens onderhoren wat de mogelijkheden zijn om bij hen enkele halve namiddagen te gaan werken.
Het is echt leuk dat gans het onderzoek eindelijk eens concreter wordt.

Het programma van deze week zal bestaan uit enkele gesprekken met interessante personen, bezoek aan documentatiecentra en …. de waarschijnlijk lange weg van het verkrijgen van een studentenvisum.
Ondertussen heb ik me ook al een GSM aangekocht. Die zijn hier spotgoedkoop!
Eigenlijk moet ik ook nog eens contact opnemen met Iberia ivm die diefstal. Ik heb al een klachtenbrief opgesteld, maar ik vrees ervoor dat ze mij een schadevergoeding gaan uitbetalen. Ik heb nog 2 andere verzekeringen die misschien nog in aanmerking komen …. lap daar gaan we weer met de administratieve mallemolen.

Ciao

Ps: zelfs hier waren in de ban van de Wereldbeker. Italië was duidelijk favoriet hier, want je kon op de straten enkele vlaggetjes en t-shirt kopen van Italië

Aangekomen

Hola, goed en wel een uurtje in Guatemala. Een goede vlucht gehad .... net nog 2 kilo over pfff ... dat was even zweten aan de incheckbalie deze ochtend in Zaventem. MAAR er ontbreekt wel een zeer belangrijke koffer!! In madrid hebben ze mijn trolly-handbaggage afgenomen en die was natuurlijk niet mee in Guate. De vlucht ging nog door naar Costa Rica dus die valies zit daar nog. Hopelijk is hij vrijdag mee want mijn travellercheques en al mijn belangrijke papieren zitten erin!!! (die papieren dus waarvoor ik wel 3X naar Brxl heb mogen pendelen en die een bom geld hebben gekost) Maar we houden de moraal hoog! Mijn voicerecorder zit er ook in ... iets onontbeerlijks ...
Enfin, ik ga rap nog wat eten zoeken want hier in het hotel hebben ze dan toch geen restaurant. Het is niet zo'n supergezellig ding, maar ja. Morgen ga ik alvast de mensen van Iberia lastigvallen. Ook bel ik eens naar Adealaida van de Unief San Carlos om met haar af te spreken, ze ging me de stad wat leren kennen.

Bon, vermoeid en versleten ... maar toch al een eerste dagboekfragment!

Ciao
Lieselotte

Chan Xaawil?

Dagboeken bijhouden is nooit mijn ding geweest. Maar nu ga ik dit veranderen ... niet alleen voor mezelf, maar ook voor jullie. Alle leuke en minder leuke ervaringen van mijn Guatemala-tijd zal ik lustig neerpennen. Dagelijks: dat wordt moeilijk (daarvoor heb ik het karakter niet), weekelijks: ga ik proberen, maandelijks: dit zéker. En voor de visuele herinnering: een schoon fotooke getrokken door mijn grote liefde Luna - nog geen 3 jaar oud en al fototalent in de vingers!

Kussen