Semuc - Rio Dulce - Livingstone

Op 11 april waren Stefaan en Stijn neergestreken in Guatemala en zouden zo'n 3 weekjes rondtoeren in het land. Omdat ik de 12de, 13de en 14de druk bezig was met focusgroepen en vergaderingen hadden we op zaterdag 15 april afgesproken.

Die zondag wou ik nog wat werken, maar vanaf de maandag zou ik een weekje met hen meereizen. De timing was perfect voor mij. Na een drukke, maar interessante week had ik wel eens behoefte aan verstrooiing. Ons reisje zou ons eerst brengen naar de natuurlijke zwembaden van Semuc en daarna naar Rio Dulce en Livingstone.

Het was de derde keer dat ik Semuc bezoekte, maar telkens is het een fantastische ervaring. En duik in het warme water ... zwem zwem ... zálig!!

En peoplewatching ... ook deze keer waren er héél knappe mannen. Stijn heeft ze jammer genoeg niet van vanvoor getrokken.

Lekker schommelen over de Río Cahabon ... super super!! Ik voelde me een échte Jane ... helaas was de Tarzan-van- mijn-dromen nergens te bespeuren ....

Deze keer was ook een bezoek aan de grotten van Kan-Ba. Op zich is de grotformatie niet zo spectaculair ... maar je moet wel te voet door het water - dat soms tot aan je kin komt - de grot verkennen én met kaarsen. Speciale ervaring!

De dag werd afgesloten met een moment van échte onthaastig: al dobberend de Río Cahabon afvaren.

Twee goeie vriendjes.

Uit die autobinnenband geraken, is een ander paar mouwen!

Via een dagrit (microbusje in, microbusje uit) doorheen de Polochic-vallei belandden we in Rio Dulce: de poort naar de Caribische zee.

Hier enkele snapshots - de schoonste foto's heb ik eigenlijk getrokken met het toestelleke van Stefaan.

De brug van Río.

Het Castillo de San Felipe die de toegang vormt tot de Lago Izabal.

De rivier Río Dulce bepaalt het leven hier.

Dus ook het tankstation is op het water gelegen!

Livingstone kan je enkel bereiken via een boottocht van twee en een half uur. De lancha voert je doorheen een prachtige cañon. (Deze kleine fotookes zijn gepikt van de weblog van Stijn http://mercurier.wordpress.com/ , maar wel door mij getrokken!)

Livingstone ligt helemaal aan de Caribische zee en is totaal verschillend met de rest van Guatemala. Hier leven de Garífuna's, zwarten, afstammelingen van de zwarte slaven die indertijd naar Guatemala zijn gevoerd.

Zowel in Río als in Livingstone is het tropische heet!

We hebben dan ook een dagje gechilled aan het strand Playa Blanca: palmbomen, hangmatten, wit zand en warme blauwe zee.

Via Puerto Barrios en El Rancho reisde ik terug naar mijn thuishaven Cobán . Stefaan en Stijn trokken naar de andere kant van het land: de altiplano.

Vijgen na Pasen

Ja, beste vrienden, het is me toch niet gelukt om enkele sfeerbeelden van de Semana Santa op mijn weblog te plaatsen vóór ik helemaal opgeslorpt werd door de voorbereiding en het organiseren van de twee focusgroepen op dond en vrij 12 en 13 april. De zaterdag zat ik gans de dag vast op een vergadering met de groep van Fons. Diezelfde zaterdag arriveerden dan Stefaan en Stijn in Cobán en met hen zou ik enkele dagen meereizen naar Rio Dulce en Livingstone.

De Semana Santa hield de ganse week mijn straat en dus ook mijn nachtrust in de ban !
Ik woon namelijk in de straat van de Calvarieberg ofwel die straat die uitkomt op de ingang naar de Calvarie. 365 trappen leiden zigzag omhoog naar de top van de berg waar er een oude witte koloniale kerk staat. Er wordt gezegd dat vóór de kolonisatie deze berg een heilige berg was voor de maya bevolking en dat er een mayabouwwerk op stond. Maar zoals het bijna altijd gebeurde tijdens de conquista vernietigden de spanjaarden dit mayabouwwerk en bouwden er een katholieke kerk op. De achterliggende idee was dat de destructie van maya heiligdommen er wel zou toe leiden dat die barbaren hun verafgodingen zouden laten vallen en zich zouden bekeren tot het christendom. Maar zoals het ook vaak bij kolonisatieprocessen gebeurde, accepteerden de maya's naar de spanjaarden toe het christelijke geloof, maar in het geniep zetten ze hun eigen tradities en rites verder. Er zijn verhalen bekend dat bij de bouw van die katholieke kerken de mayawerklieden hun eigen beelden of kruisen meemetzelden in de kerk op de plaatsen waar Jesus of Maria stonden .... Als ze gingen bidden ... dan richtten ze zich tot én Jesus én tot hun eigen 'goden'.

Het syncretis dat nu leeft, omschrijf ik zelf graag als volgt: je kunt het vergelijken met een een rivier; de bovenstroom is zichtbaar en is vaak bij een brede rivier vrij rustig; maar de onderstroom - onzichtbaar - is vaak krachtiger en stuwt en stuurt de rivier. Het syncretisme uit zich aan de oppervlakte in het beleven van het christendom, het wordt steeds omhuld en verstrengeld door de vaak onzichtbare maya overtuigingen en de maya kosmovisie.
De bovenstroom en de onderstroom maken de rivier tot een geheel en zijn ook onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dit heb je ook met het maya-zijn nu.

Ik hoorde van mijn gebuur dat tijdens de veertig dagen vasten er elke vrijdagavond een processie vanuit de Calvario vertrok. En die processies zijn zo bijna elke voormiddag en elke avond tijdens de semana santa aan mijn voordeur gepasseerd.
En oud en jong zijn betrokken bij deze processies. Op een namiddag passeerden Jesus en Maria, maar deze keer enkel gedragen door kleine kinderen!!










Op Witte Donderdag was de eindhalte van de lange processie de Calvarie. Net voor middernacht kwam de processie - steeds vergezeld met bombastische, zware muziek die vanuit grote boxen komt - aan en werd ze de berg opgedragen.

Oeps, het kruis van Jesus was te groot en kon dus niet de Calvariekerk binnen ... dus ja, er zat niets anders op dan Jesus van zijn kruis te ontdoen. Nadat Jesus veilig en wel de Kerk was binnengedragen, kreeg ik de voicerecorder van de plaatstelijke journalist van de nationale krant de Prensa Libre onder mijn neus geschoven. Martín wou weten wat zijn 'distinguida amiga extranjera' vond van het ganse gebeuren ... ik heb hem vriendelijk gezegd dat ik liever aan de andere kant van de opname-appartatuur sta!

En de traditie is hier - blijkbaar meegkomen uit Spanje - dat na middernacht er overal 'alfombras' (tapijten) worden gemaakt op het parcours waar de processie van de Goede Vrijdag zal passeren.

En mijn gebuur Don Jorge (ook de eigenaar van de verschillende appartementen hier) neemt dat heel au-serieux en samen met zijn ado's heeft hij gans de nacht door gewerkt aan het alfombra voor zijn deur. Ik heb meegeholpen tot een uur of twee, maar daarna kroop ik toch wel onder de wol, want die dag ging de processie al om 7u vertrekken richting de kathedraal.

En wanneer ik vijf uur later door mijn raam keek, was iedereen in de straat druk in de weer om de laatste hand te leggen aan zijn of haar of hun alfombra. Heel mooi! Bijna alle alfombras zijn hier gemaakt van gekleurd zaagsel. En sommigen maken er echte kunstwerken van.

De twaalf staties waar Jesus halt hield, worden hier verzorgd door de verschillende cofradias (broedergemeenschappen) en zij maken van die mooie arco's (bogen)

De eerste statie werd verzorgd door de cofradia van de wijk San Pedro. Sinds dit jaar is onze vriend Manuel, samen met zijn vrouw, chinam van deze cofradia.


En rond een beetje na zeven luidden de klokken, waarop Jesus de Calvarie verliep.

Zowel op Goede Vrijdag als op Witte Donderdag werd Jesus begeleid door Romeinse soldaten en mannen in het paars.

Hier komt de stoet langzaam maar zeker de Calvarie af gewandeld.

En het hoogtepunt van de processie voor mijn gebuur: Jesus en de dragers wandelen over het tapijt! Zijn dag kon niet meer stuk.

Alles wat er op die Goede Vrijdag gebeurde, wordt mooi nagespeeld. Ook Maria Magdalena die Jesus een doek heeft om het zweet van zijn hoofd weg te deppen.

En wegen dat dat ding doet!! Pffff

De processie wordt gevolgd door de Cofradías.

Op het einde van de straat zou Jesus Maria ontmoeten, waarna ze hun tocht verder gingen .zetten richting de kathedraal.


Om vier stipt in de namiddag verliet de gekruisigde Jesus onder luidde klokken en mooie gezangen de kathedraal.

Na Jesus volgde de rouwende Maria, zij wordt steeds gedragen door vrouwen. Van Christina hoorde ik dat die processie tegen één uur 's nachts opnieuw in de kathedraal was aangekomen. Eventjes een processie van 9u!!!!!

De zondag schrikte ik om 5u wakker door luidkeelse muziek uit de jaren veertig die ganse mijn straat vulde. Toen ik door het venster keek, zag opgekleede koppels en op de hoek van de straat, waar de muziek vandaan kwam, stonden er kaarsjes op het voetpad. Ik dacht dat het om een trouwfeest ging die nogal vroeg van start ging ... totdat ik weer die bombastische processie muziek hoorde aanzwellen. Nog geen vijf minuten later liep er een klein groepje rond een draagstel ... Jesus was herrezen!!

Oef, eindelijk kon in mijn straat na een week van processies weer de normale drukte terugkeren.

Ik was blij dat ik de Semana Santa hier in mijn straat heb mogen meemaken. Het was een heel mooi en intens gebeuren. En ik stond versteld van het engagement van alle mensen (oud én jong) om al die processies tot een goed einde te brengen. Hier vinden de mensen het raar dat iedereen in België moet werken op Witte Donderdag en Goede Vrijdag, maar dan wel vrijaf krijgen op Paasmaandag?! Hier is die maandag een gewone werkdag waarop iedereen na een midweek verlof weer de normale taken opneemt.

Eén iets miste ik wel: chocolade paaseieren!

Natte voeten

Ja, deze nacht heel onrustig geslapen. Ik was al vrij vroeg wakker en hoorde in de verte water druppelen. ik dacht van: ooh das spijtig heeft deze nacht geregend en het is nu al enkele dagen prachtig weer.

Rond 6u stond ik op om even naar het toilet te gaan en 'plons, plons, plons': help! Ik stond met mijn voeten in het water !!! Wel zo'n goeie 5 centimeter! Gans het appartament stond gewoon volledig onder water!!!! Dat geluid van het waterdruppelen kwam van het water dat van de trap afliep!

De nieuwe tube van het toilet was losgekomen en er had dus gans de nacht water uitgespoten!
Rap de eigenaar gebeld, die heeft dan de kraan toegedraaid. Hij had me beloofd te komen helpen water opkuisen, maar die is pas komen opdagen tegen een uur of 8. Het meeste water had ik dan al 'weg geveegd'.

Om 8u komen de mensen van de delegatie van Herent me oppikken, want deze ochtend zou ik vertalen tijdens een bezoek aan een organisatie die met gehandicapten bezig is. Christina heb ik gelukkig kunnen bereiken, zodat zij de rest van den boel kon droogdweilen.

Gelukkig heb geen materiële schade, enkel wat natte kleren, sandalen en twee natte tassen. En enkele boeken die nat zijn geworden.

En toen ik mijn zeer steile trap met smalle treden af liep naar buiten, donderde ik natuurlijk naar beneden door de gladdigheid. ... gelukkig kon ik me nog op tijd vastgrijpen aan de lening aan de muur, waardoor ik niet helemaal de trap afdonderde! Ik zal de eerste dagen op een kussentje mogen zitten ...

Het is me wat hier vandaag! En dan te weten dat twee weekends geleden, toen Stefaan en Stijn hier 3 nachten kampeerden, gans zona 1 net weer eens drie dagen zonder water zat!! Het was weer zoals in de goeie oude tijd ... emmertjes water vullen ...

Ik hoop dat ik vanavond eindelijk de zin krijg om mijn weblog eens wat bij te werken ... ik zit hopeloos achter.

De Guatemalteekse draad ...

De Guatemalteekse draad weer oppikken

Maandag 26 maart kwam ik na een goeie 18 uur vliegen verspreid over 3 verschillende vliegtuigen weer aan in Guatemala. De Guatemalteekse draad weer oppakken was vrij makkelijk … de eerste week in het land, de hoofdstad, was representatief voor de vorige 8 maanden: onverwachte gebeurtenissen, toffe ontmoetingen en soms een chaotisch leven. Ik kon opnieuw genieten van de gastvrijheid van Nadine en met haar kon ik weer van gedachten wisselen over mijn onderzoek. Iets waar ik steeds weer van op kijk is de enthousiaste medewerking van iedereen die ik hier ontmoet: de directeur van de Asociación de Antropologos Forense de Guatemala (Associatie van de forensisch antropologen van Guatemala) overhandigde me zonder problemen enkele pakkende foto’s van opgravingen die zij hebben verricht in de Q’eqchi’ regio. Foto’s die ik deze zaterdag ga tonen aan de groep van Fons, want met hen ga ik een visuele/versie maken van het boek dat Fons samen met hen heeft geschreven over het leven in de bergen van 20 verschillende gemeenschappen tijdens de burgeroorlog.



Carlos Fredy Ochoa, een senior Guatemalteekse onderzoeker, had me reeds voor mijn vertrek naar België zijn diensten aangeboden bij het etnolinguïstisch onderzoek. Een hulp die goud waard is! En dan te weten dat binnen de Belgische academische wereld het eilanddenken – en handelen schering en inslag is … pfff … iets waarvan ik het op mijn heupen krijg! De Latino-onderzoekers waarmee ik totnogtoe in contact ben gekomen hebben duidelijk een andere mentaliteit.


Tijdens de dagen in de hoofdstad zijn we samen een goeie Guatemalteekse koffie gaan drinken en zo werd door hem uitgenodigd om samen naar de derde Continentale Topontmoeting van Inheemse Volkeren en Nationaliteiten van Abya Ayala te gaan. De internationale meeting die vier dagen duurde en wij gingen die voorlaatste dag eens polshoogte nemen.

Het leuke was dat die meeting doorging aan de Maya ruïnes van Iximché (bij Tecpan), waaraan Bush nog maar net een goeie week ervoor ook bezoek had gebracht. Na het bezoek van Bush werden de Maya ruïnes ritueel gereinigd door enkele Maya spirituele gidsen. Zijn bezoek aan het land had toch wel wat tegenwind, vooral vanuit de inheemse bevolking die hem voor moordenaar en genocidair uitscholden. En reiniging was dus wel op zijn plaats.

Die dag dat wij er waren, samen met een goeie 1000 anderen, waren het vooral plenaire sessies. De inhoudelijk subgroepen waren al voorbij. Op zich was ik wel wat teleurgesteld: er werd veel in de ‘lucht’ gebabbeld, in die zin dat iedereen verkondigde dat er van alles moest veranderen in het continent … maar geen één gaf duidelijke en concrete voorstellen rond het ‘hoe’.
Op een bepaald moment kreeg elk land, en dat waren er zo’n 24, 3 minuten de tijd om concrete suggesties te doen voor de eindtekst van de internationale meeting en het grappige was dat het aantal fotografen toenam naarmate de vertegenwoordiger die het woord nam uitgesproken inheemse kledij droeg. De Ashanika (bruin katoenen kleed en een kroon met een grote pluim) uit Peru oogstte veel succes bij de fotografen!


Dat tafereel bevestigde voor mij het stereotiep dat leeft bij de buitenwereld: inheemsen zijn van die mensen die écht nog in van die traditionele kleren rondlopen… mensen die moedwillig de moderniteit aan zich voorbij hebben laten gaan ... en dus een obstakel vormen voor de ontwikkeling van het eigen land. Tja …


De vrijdag vertrok ik weer richting Cobán en de 5 uur durende rit gaf me een aangenaam gevoel. Het gevoel dat ik weer ‘thuis’ kwam. En zoals ik had gehoopt, lag mijn appartementje er mooi en vredig bij. Doña Christina had goed haar werk gedaan en ik hoorde van de buur dat Mario elke dag was komen werken. Iedereen die ik hier in Guatemala kende, had zich zorgen gemaakt over het feit dat ik twee mensen in mijn huis liet terwijl ik zelf al die tijd afwezig was. Soms moet en mag je ook wel eens vertrouwen hebben in je medemens ….

Ik heb wel pech!
Jammer genoeg heeft de gemeente twee weken geleden beslist om de rijrichting van de urbane bussen te veranderen en nu rijden ze allemaal door mijn straat. Ik had al vaak het gevoel dat - door het enkel glas en de slechte isolatie - de straat door mijn appartement liep, nu heb ik soms het gevoel dat ik overreden word! Maar bon, dat zal ik wel gewend worden zeker?

En de week erop, namelijk heilige week beloofde ook al niet veel goeds. Doordat ik in de Avenida del Calvario woon zullen er met schering en inslag Jesusen en Maria’s passeren met de nodige bombastische processiemuziek.
Maar daarover meer een dezer.

Ondertussen heb ik mezelf noodgedwongen tot Hightech-specialiste moeten omvormen. Digitale opnameapparatuur – van foto, film tot audio – kent geen geheimen meer voor me. Tijdens de ceremonies van november had Eva gefilmd, maar ik kreeg dat filmpje maar niet overzet op mijn computer. Gelukkig wist iemand in de Fnac raadt en zo staat na wat gefoefel dat filmpje op mijn computer. Maar bij mijn aankomst werd ik geconfronteerd met een virus op de computer van Mario. Door met zijn usb-stick naar een internetcafé te gaan om de documenten naar mij door te mailen, had een virus die tweede computer geïnfecteerd. Alle documenten waren geïnfecteerd – dus ook al zijn werk van de maand dat ik afwezig was – en die verdwenen soms en doken dan weer op op een andere plaats. Na veel omwegen heb ik de documenten kunnen recuperen! Oeefff… En zo weet ik ook weer hoe verschillende virusscanners werken!

Een mens leert altijd bij hé.

Ik probeer morgen nog de foto’s van de Santa Semana op mijn weblog te plaatsen, want anders vertel ik letterlijk vijgen na Pasen
Ciao Ciao
Lieselotte