Chan Xaawil ... Maya Q'eqchi' voor: 'hoe zie jij de wereld?'. Tussen 2006 en 2010 schreef ik over mijn veldwerkervaringen bij Maya Q'eqchi' overlevenden van de 36 jarige burgeroorlog in Guatemala.
Nu woon ik in Ecuador en werk ik voor de Verenigde Naties.
Een andere wereld ... dus andere verhalen...

-All pics copyright L.Viaene -



woensdag, april 25, 2007

Vijgen na Pasen

Ja, beste vrienden, het is me toch niet gelukt om enkele sfeerbeelden van de Semana Santa op mijn weblog te plaatsen vóór ik helemaal opgeslorpt werd door de voorbereiding en het organiseren van de twee focusgroepen op dond en vrij 12 en 13 april. De zaterdag zat ik gans de dag vast op een vergadering met de groep van Fons. Diezelfde zaterdag arriveerden dan Stefaan en Stijn in Cobán en met hen zou ik enkele dagen meereizen naar Rio Dulce en Livingstone.

De Semana Santa hield de ganse week mijn straat en dus ook mijn nachtrust in de ban !
Ik woon namelijk in de straat van de Calvarieberg ofwel die straat die uitkomt op de ingang naar de Calvarie. 365 trappen leiden zigzag omhoog naar de top van de berg waar er een oude witte koloniale kerk staat. Er wordt gezegd dat vóór de kolonisatie deze berg een heilige berg was voor de maya bevolking en dat er een mayabouwwerk op stond. Maar zoals het bijna altijd gebeurde tijdens de conquista vernietigden de spanjaarden dit mayabouwwerk en bouwden er een katholieke kerk op. De achterliggende idee was dat de destructie van maya heiligdommen er wel zou toe leiden dat die barbaren hun verafgodingen zouden laten vallen en zich zouden bekeren tot het christendom. Maar zoals het ook vaak bij kolonisatieprocessen gebeurde, accepteerden de maya's naar de spanjaarden toe het christelijke geloof, maar in het geniep zetten ze hun eigen tradities en rites verder. Er zijn verhalen bekend dat bij de bouw van die katholieke kerken de mayawerklieden hun eigen beelden of kruisen meemetzelden in de kerk op de plaatsen waar Jesus of Maria stonden .... Als ze gingen bidden ... dan richtten ze zich tot én Jesus én tot hun eigen 'goden'.

Het syncretis dat nu leeft, omschrijf ik zelf graag als volgt: je kunt het vergelijken met een een rivier; de bovenstroom is zichtbaar en is vaak bij een brede rivier vrij rustig; maar de onderstroom - onzichtbaar - is vaak krachtiger en stuwt en stuurt de rivier. Het syncretisme uit zich aan de oppervlakte in het beleven van het christendom, het wordt steeds omhuld en verstrengeld door de vaak onzichtbare maya overtuigingen en de maya kosmovisie.
De bovenstroom en de onderstroom maken de rivier tot een geheel en zijn ook onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dit heb je ook met het maya-zijn nu.

Ik hoorde van mijn gebuur dat tijdens de veertig dagen vasten er elke vrijdagavond een processie vanuit de Calvario vertrok. En die processies zijn zo bijna elke voormiddag en elke avond tijdens de semana santa aan mijn voordeur gepasseerd.
En oud en jong zijn betrokken bij deze processies. Op een namiddag passeerden Jesus en Maria, maar deze keer enkel gedragen door kleine kinderen!!










Op Witte Donderdag was de eindhalte van de lange processie de Calvarie. Net voor middernacht kwam de processie - steeds vergezeld met bombastische, zware muziek die vanuit grote boxen komt - aan en werd ze de berg opgedragen.


Oeps, het kruis van Jesus was te groot en kon dus niet de Calvariekerk binnen ... dus ja, er zat niets anders op dan Jesus van zijn kruis te ontdoen. Nadat Jesus veilig en wel de Kerk was binnengedragen, kreeg ik de voicerecorder van de plaatstelijke journalist van de nationale krant de Prensa Libre onder mijn neus geschoven. Martín wou weten wat zijn 'distinguida amiga extranjera' vond van het ganse gebeuren ... ik heb hem vriendelijk gezegd dat ik liever aan de andere kant van de opname-appartatuur sta!
En de traditie is hier - blijkbaar meegkomen uit Spanje - dat na middernacht er overal 'alfombras' (tapijten) worden gemaakt op het parcours waar de processie van de Goede Vrijdag zal passeren.
En mijn gebuur Don Jorge (ook de eigenaar van de verschillende appartementen hier) neemt dat heel au-serieux en samen met zijn ado's heeft hij gans de nacht door gewerkt aan het alfombra voor zijn deur. Ik heb meegeholpen tot een uur of twee, maar daarna kroop ik toch wel onder de wol, want die dag ging de processie al om 7u vertrekken richting de kathedraal.

En wanneer ik vijf uur later door mijn raam keek, was iedereen in de straat druk in de weer om de laatste hand te leggen aan zijn of haar of hun alfombra. Heel mooi! Bijna alle alfombras zijn hier gemaakt van gekleurd zaagsel. En sommigen maken er echte kunstwerken van.










De twaalf staties waar Jesus halt hield, worden hier verzorgd door de verschillende cofradias (broedergemeenschappen) en zij maken van die mooie arco's (bogen)

De eerste statie werd verzorgd door de cofradia van de wijk San Pedro. Sinds dit jaar is onze vriend Manuel, samen met zijn vrouw, chinam van deze cofradia.


En rond een beetje na zeven luidden de klokken, waarop Jesus de Calvarie verliep.
Zowel op Goede Vrijdag als op Witte Donderdag werd Jesus begeleid door Romeinse soldaten en mannen in het paars.





Hier komt de stoet langzaam maar zeker de Calvarie af gewandeld.



En het hoogtepunt van de processie voor mijn gebuur: Jesus en de dragers wandelen over het tapijt! Zijn dag kon niet meer stuk.
Alles wat er op die Goede Vrijdag gebeurde, wordt mooi nagespeeld. Ook Maria Magdalena die Jesus een doek heeft om het zweet van zijn hoofd weg te deppen.
En wegen dat dat ding doet!! Pffff








De processie wordt gevolgd door de Cofradías.
Op het einde van de straat zou Jesus Maria ontmoeten, waarna ze hun tocht verder gingen .zetten richting de kathedraal.


Om vier stipt in de namiddag verliet de gekruisigde Jesus onder luidde klokken en mooie gezangen de kathedraal.

Na Jesus volgde de rouwende Maria, zij wordt steeds gedragen door vrouwen. Van Christina hoorde ik dat die processie tegen één uur 's nachts opnieuw in de kathedraal was aangekomen. Eventjes een processie van 9u!!!!!









De zondag schrikte ik om 5u wakker door luidkeelse muziek uit de jaren veertig die ganse mijn straat vulde. Toen ik door het venster keek, zag opgekleede koppels en op de hoek van de straat, waar de muziek vandaan kwam, stonden er kaarsjes op het voetpad. Ik dacht dat het om een trouwfeest ging die nogal vroeg van start ging ... totdat ik weer die bombastische processie muziek hoorde aanzwellen. Nog geen vijf minuten later liep er een klein groepje rond een draagstel ... Jesus was herrezen!!
Oef, eindelijk kon in mijn straat na een week van processies weer de normale drukte terugkeren.
Ik was blij dat ik de Semana Santa hier in mijn straat heb mogen meemaken. Het was een heel mooi en intens gebeuren. En ik stond versteld van het engagement van alle mensen (oud én jong) om al die processies tot een goed einde te brengen. Hier vinden de mensen het raar dat iedereen in België moet werken op Witte Donderdag en Goede Vrijdag, maar dan wel vrijaf krijgen op Paasmaandag?! Hier is die maandag een gewone werkdag waarop iedereen na een midweek verlof weer de normale taken opneemt.
Eén iets miste ik wel: chocolade paaseieren!

1 opmerking:

Unknown zei

Hallo,

ik ben een studente die momenteel een artikel schrijft over transitional justice & development in Guatemala. Met plezier lees ik uw weblog. Maar nu zou ik u willen vragen of u misschien per email een paar vragen zou willen beantwoorden?

mvg, Vera Hendriks
v.hendriks@roac.nl