Bezoek aan Xela en Santa Cruz de Quiché

Oei oei, het is al een maand geleden dat ik nog iets voor mijn weblog heb geschreven …De tijd vliegt, maar ik heb zeker niet stil gezeten! Zoals ik daarnet heb geschreven, heeft mijn onderzoek halverwege december een hogere versnelling genomen. Naast het uitwerken van een socio-linguïstische studie (zie tekst onderzoeksequipe) is ook de – al dan niet aanwezige - culturele benadering van psychosociale hulp aan inheemse oorlogsslachtoffers één van mijn onderzoeksfocusen.
In Alta Verapaz zijn er quasi geen organisaties (nationaal, lokaal als internationaal) bezig met de psychologische bijstand aan oorlogsslachtoffers. In de Quiché daarentegen, zijn er wel een pak organisaties werkzaam. Twee ervan zijn heel interessant omdat ze de Maya cultuur –geheel of gedeeltelijk – als hun vertrekpunt nemen voor het bieden van psychosociale hulp. Foto uit Museumpje Medicos Descalzos. De organisatie Medicos Descalzos is van Franse orgine en is reeds 15 jaar werkzaam in de regio van Santa Cruz de Quiché. Eigenlijk is ze vooral gespecialiseerd in de inheemse geneeskunde (lees medicinale planten) voor 'gewone' ziektes en bieden ze ook medische bijstand aan zwangere vrouwen en kinderen. Maar 10 jaar geleden zijn ze ook gestart met een project rond mentale hulp, omdat ze vaststelden dat vele van hun patiënten dieperliggende problemen hebben. Zij werken alleen met inheemse therapeuten: mensen die een 'roeping' hebben als sprituele gids, maya priester, vroedvrouw. Naast een apotheker waar ze eigenbereide homeopatische producten verkopen, hebben ze ook een klein museumpje en een botanische tuin. Terwijl ik dit schrijf - dinsdagavond 13/02 - heeft mijn jaarlijke zware neusverkoudheid me te pakken (3 maanden later dan normaal) en probreer ik alvast alles uit wat ik geleerd heb uit hun werkboeken en de druppels die ik er gekocht heb!

Zo werken beide organisaties bevoorbeeld met spirtuele gidsen, nemen ze mayejak, de copalpom en de maiz mee op in hen werkwijze. Om de werking en de invalshoek van deze twee organisaties (Utz K’aslemal en Medicos Descalzos) beter te leren kennen, zit er niets anders op dan deze te bezoeken.

Maar de Quiché is voor iemand die in Cobán woont écht wel de andere kant van het land. Je kan bijna niet anders dan terugkeren naar de hoofdstad om dan van daaruit door te reizen naar het westen van het land. Om deze lange reis nog zinvoller te maken, heb ik er onmiddellijk maar een weekje Spaans in één van de vele Spaanse scholen bijgeboekt in Quetzaltenango oftewel Xela.
Mijn Spaans is natuurlijk al van een behoorlijk niveau, maar er kan steeds aan gewerkt worden! Of zoals mijn leerkracht het met zei: ‘limpiar tu español’ – ‘het opkuisen van jouw Spaans’. Doordat ik nooit bv 5 jaar aan één stuk Spaans heb gevolgd, is mijn kennis eerder gefragmenteerd en heb ik me enkele ‘slechte gewoontes’ aangenomen.
Maar ja … ik moet toegeven, van de ganse school was ik wel de enige met een dergelijk goed niveau van Spaans. En wat ben ik blij dat ik Europese ben en dus een mooie uitspraak heb in tegenstelling tot mijn gringo-medestudenten!

Ondanks de interessante combinatie van het perfectioneren van mijn Spaanse kennis en het bezoeken van twee organisaties heb ik toch meer uren in de bus en de auto doorgebracht dan de 25u Spaans die ik heb gevolgd. De rit van Coban naar Guate is 5u, van Guate naar Xela is 5u, van Xela naar Santa Cruz de Quiche is 3u en van Santa Cruz de Quiche naar Chinique (thuisbasis van de organisatie Medicos Descalzos) is een half uur. Dat alles opgeteld en maal 2 = 27u!

Op de laatste schooldag heb ik lieve leerkracht Letty getrakteerd op een Guatemalteekse zoetigheid!
In tegenstelling dat wat ik steeds dacht, zijn niet alle buitenlandse studenten jonge gasten met geen voorkennis van het Spaans. Wel klopte mijn vooroordeel dat de overgrote meerdeheid van de studenten uit de US komen. Die week heb ik dus ook mijn Engels uit de kast mogen halen!




Foto onder: Xela-Quetzaltenango. De twee grootste en belangrijkste stad van het land.

















Gelukkig ben ik totnogtoe nog steeds niet uitgekeken op de prachtige landschappen! Maar mijn maatstaven voor het reizen zijn dus wel na 8 maanden grondig gewijzigd. Zonder dat ik het goed besef vind ik een rit van 4u doodnormaal en een rit van 1,5 uur eigenlijk wel vrij kort. En dan te bedenken dat vele Ieperlingen een anderhalf durende rit naar Brussel, al súper lang vinden ...




Op dinsdag 23 januari had ik les tot 13u en om 16u moest ik al in Santa Cruz de Quiché staan om enkele mensen van de organisatie Utz K'aslemal te interviewen. Ik kon dus niet anders dan privévervoer te huren en de shortcut te maken via Totonicapan om er op tijd te geraken. Er rijden enkel chickenbussen tussen Xela en Santa Cruz de Quiché en door de wegenwerken op die route doe je er gemakkelijk 5U over. En zo waande ik me voor de eerste maal een échte onderzoekster ... mijn eigen privéchauffeur! En zoals berekend en beloofd kwam ik in Quiché om 15U15 aan!



Natuurlijk heb ik ook vanuit Xela een uitstapje gedaan naar het dorp Zunil waar ze een mooie koloniale kerk hebben. Eén van de heilige beelden is gekleed met Amerikaanse vlag. Zou dat te maken hebben met het feit dat er in die streek vele mannen illegaal in de VS werken en geld opsturen naar hun achtergebleven familieleden?? De stenen huizen met twee verdiepingen rijzen in die streek alvast als paddestoelen uit de grond!




Tja, vuilnis sorteren is niet de sterkste kant van de Guatemaleek!