Laatste week Cobán

Hola tod@s,

Vanuit de luchthaven van Guatemala pen ik nog snel enkele ervaringen neer van de voorbije week in Cobán. (maar de korte levensduur van de batterij van mijn laptop dwong mij om de rest in Gent te schrijven!)

Maandag 25 februari was het dan zover: een beetje nerveus vertrok ik naar ADICI beladen met m'n laptop, fotocamera, notaboekje, cassetterecorder en de voorstellen van de affiches van de populaire versie. Ik had de zondagavond nog lang gewerkt aan een deftige powerpoint met foto's en citaten in het Spaans en het q'eqchi'.

Het is –jammer genoeg- niet echt een gewoonte dat een onderzoeker de resultaten van zijn onderzoek 'teruggeeft' aan zijn/haar respondenten ... vandaar mijn nervositeit, maar op tegelijkertijd voelde ik me natuurlijk ook een beetje trots dat ik met de mensen mijn eigen analyses en ideeën kon delen. Manuel en ik waren een tandem bij de uiteenzetting. Ik had mijn presentatie opgesplitst in verschillende kortere blokjes zodat Manuel dit makkelijk zou kunnen vertalen. Tijdens de vertaling door Manuel zag ik regelmatig mensen al hevig meeknikken. Na de presentatie wou, zoals altijd, iedereen wel een woordje zeggen en afgaand op de verkorte vertaling waren ze het precies nogal eens met mijn bevindingen en sommigen brachten zelfs nieuwe denkpistes aan.

Hier een fotooke van ouderling Guillermo die zijn bedenkingen en opmerkingen met iedereen deelt.

Ik ben dus heel benieuwd naar de integrale vertaling van hun commentaren. Helaas zal ik daar toch even op moeten wachten.

Na mijn exposé kwam de bespreking van de affiches aan de beurt en zoals jullie kunnen merken op de foto's, hadden de mensen wel hun meningen en bedenkingen. Na een participatief proces van enkele maanden staan de affiches (tekst, foto's, achtergrondkleuren, mayanahualen, ...) op punt.

BV: deze ouderling legt uit waarom het achtergrondkleur van deze affiche zéker bloedrood moet zijn: de foto's weerspiegelen het brute en wrede geweld door de soldaten: ontvoeringen, platbranden van de huizen, verkrachtingen, ....

Na deze stevige voormiddag trokken we dan met zijn allen naar het gouvernementsgebouw, want die dag was het de Nationale Dag ter Herdenking van de Slachtoffers van de Burgeroorlog. Na een woordje van Francisco Pop (coördinator van het Regionale Bureau van de Resarcimiento), de nieuwe burgemeester (die evenveel Q'eqchi'e kent als ik: niet veel dus) en de nieuwe governatrice was het aan de buurt aan één van de slachtoffers. Het toeval wil dat zij één van mijn informanten was tijdens mijn veldonderzoek van vorig jaar.

Op een dergelijke belangrijke dag mag een maya-offer natuurlijk niet ontbreken, dus midden op het centrale plein van Cobán werden er met vele kaarsen een maya kruis gevormd. Even voelde ik me niet echt op mijn gemak, want ‘per toeval’(?) liepen er zo’n tien soldaten (goed bewapend) rond op het centrale park …

Zoals ik in mijn vorig bericht had geschreven, was het dus mijn intentie om naar Salawim te reizen om daar met Abelino te spreken. Maar Abelino moest vorige dinsdag zelf in Cobán zijn, waardoor ik meteen met hem in het stad afsprak en dus afzag van mijn trip naar Salawim. Na anderhalve week Coban (lees stad)had ik écht wel zin om naar de dorpen te gaan ... maar ja, ik had nog het één en ander te doen, dus bleef ik maar in 't stad.

In mijn valies had ik natuurlijk ook mijn zwempak en zwembril gestoken, want vorig jaar ging ik vaak over de middag in een 50 meter openluchtzwembad baantjes zwemmen. Dat was de enige vrijetijdsbesteding die ik had … en toegegeven: het was zálig. Ik had telkens een ganse zwembaan voor mezelf en over de middag was de zon meestal ook van de partij. Maar ergens in september vorig jaar werd Cobán geteisterd door een echte zondvloed waarbij enkele mensen het leven lieten en ook het zwembad werd beschadigd. Ik veronderstelde dat men het zwembad ondertussen in orde had gebracht, want het werd ook gebruikt door studenten van het hogeronderwijs. Maar helaas, blijkbaar hebben ze geen geld om het te herstellen (eigenlijk moeten ze het enkel opnieuw vullen met water), dus die verstrooiing ben ik ook kwijt. Jammer!

Tegen de vrijdag had ik iedereen gesproken die ik wou spreken en had ik tevens enkele overeenkomsten met mensen die de transcripties en de vertalingen zouden doen in april. Dus bracht ik het weekend in de hoofdstad door bij Nadine. Maar ik had pech, want blijkbaar had ik het slechte weer van Cobán meegebracht naar de hoofdstad. Maar het frissere weer en de dreigende hemel weerhielden ons niet om zoals de echte Guatemalteken van de hoofdstad de zondag door te brengen in Antigua. Leuke dag: veel geslenterd, mooie winkeltjes bezocht.

Mijn laatste twee dagen in Guatemala waren behoorlijk chaotisch en hectisch. Opnieuw had ik enkele gespreken met interessante mensen, waaronder een consultor van Duitse Internationale Coöperatie die een interne evaluatie heeft verricht op de werking van het Nationale Herstelprogramma … de resultaten zijn hallucinant .. in de negatieve zin. Het komt erop neer dat het Programma 3 jaar geleden is opgestart zonder écht te weten hoe een dergelijk programma zou moeten functioneren, welke de stappen moeten zijn die de slachtoffers moeten doorlopen om te kunnen genieten van de herstelmaatregelen en hoe de procedures er concreet moeten uitzien. Het resultaat is dus natuurlijk dat bijna niemand in het Programma écht weet en doorheeft hoe het Programma werkt! En daar zijn natuurlijk de duizenden oorlogsslachtoffers … opnieuw slachtoffer van!

Woensdagavond 5 maart landde ik dan opnieuw in België en het was die avond heerlijk thuiskomen op mijn nieuw appartementje. Het weekend vóór ik vertrok had ik zelf nog de keuken geschilderd en tijdens mijn afwezigheid hebben mijn ouders de living in een nieuw kleurtje gestopt.

Op 1 april vertrek ik opnieuw naar Guatemala en deze keer voor 6 weken. De maand maart zal dus voorbij vliegen, maar ik heb nog veel voorbereidingswerk te doen.

Voor ik het écht zal beseffen, zal het groot verlof zijn …

Ciao,

Lieselotte

(9 maart 2008)