Waar is de waardigheid en respect voor de slachtoffers?
29 mei 2008
Op 29 mei 1978 opende het Guatemalteekse leger het vuur op een manifestatie van Q'eqchi' boeren die landrechten eisten en protesteerden tegen het misbruik van grootgrondbezitters, lokale autoriteiten en militairen in de regio.
Het bloedbad eistte meer dan 50 mensenlevens (35 lichamen werden gevonden bij de opgraving in 1997 door FAFG) en meer dan 40 gewonden.
De q'eqchi'es die deelnamen aan de manifestatie maakten geen deel uit van een guerrillabeweging, de guerrilla is pas veel later toegekomen in de departement. Deze massamoord toont mooi de invloed van de lokale grootgrondbezitters op het leger om lokale grondconflicten in hun voordeel op te lossen.
(meer info: Comisión de Esclarecimiento Historico (1999), Guatemala: Memoria del Silencio, Caso Ilustrativo N° 9: La masacre de Panzós, Tomo VI)
30 jaar na de massamoord, de dag na de voorstelling van het boek en de affiches over het historische bewustzijn van 20 Q'eqchi' gemeenschappen overlevenden van de oorlog in Cobán, werd een grootse herdenkingsdag georganiseerd in Panzós. De nieuwe presidentsvrouw Sandra Torres de Colom zou ook komen! Fons, de mensen van CORESQ en ik wilden er natuurlijk bij zijn.
Voor de laatste keer en hopelijk voor lange tijd, stapte ik om 3u30 uit mijn bed. We hadden hadden een rit van bijna 5uur voor de boeg, dus vertrekten we om 4u in de ochtend uit Cobán. Het microbusje zat vol met ons allemaal.
Rond 9u kwamen we aan in Panzós en net kwam er een manifestatie op gang van familieleden van de slachtoffers van de massamoord en van de vele verdwenen mensen. De opkomst lag lager dan verwacht. Blijkbaar had de herdenking van 25 jaar meer volk op de been gebracht. Volgens het officiële programma zou de nieuwe presidentsvrouw rond 10u aankomen en dan zou de herdenking beginnen.
De hemelsluizen gingen op en daar stonden we met z'n allen voor het podium nat te worden en te wachten op de presidentsvrouw. En te wachten, en te wachten, en te wachten .... Rond 12u werd duidelijk dat de officiële ceremonie zou doorgaan in een megazaal dichtbij. Konden de organisatoren dat niet eerder melden dat er dichtbij een grote hal was? We stonden al een paar uur in de regen te wachten!
Eenmaal in de hal, waar zo'n duizend man een plaatsje zocht, ging het gerucht de ronde dat Sandra niet zou komen. De reden was de regen: haar helicopter kon niet landen. Dus na 3u wachten begon de herdenking zonder haar. De aanwezige hoogwaardigheidsbekleders: de burgemeester van Panzós, de gobernatrice van Alta Verapaz, vertegenwoordiger van het Nationaal Herstel Programma en een vertegenwoordiger van de slachtoffers, mochten elk enkele woorden zeggen.
Tijdens het officiële discours , kwam er een telefoontje van de presidentsvrouw. Snel werd de microfoon dicht bij de gsm gebracht. Ze was moeilijk te begrijpen, maar het kwam erop neer dat de presidentsvrouw via de telefoon in naam van de Staat excuses vroeg aan de slachtoffers van Panzós voor de massamoord. En ze zou volgende donderdag terugkeren, want nu was ze er niet geraakt. En ze zou er voor zorgen dat de slachtoffers van Panzós zo snel mogelijk hulp zouden krijgen.
Nadat elk van de officiële uitgenodigden het woord (nogal oppervlakkige discours) had genomen, gaf de dochter van Mama Maquin (leidster en slachtoffer van de massamoord) een lange getuigenis.
Terwijl zij haar getuigenis gaf, vertrokken verschillende hoogwaardigheidsbekleders, de tafels op het podium werden weggenomen, en het promotiemateriaal van het Herstel Programma werd ook al ingepakt.
Tijdens de 3uur wachten had Fons kunnen regelen dat onze mensen hun affiches konden voorstellen aan het publiek. Die voorstelling kon op veel interesse rekenen van het publiek. Beetje bij beetje stonden mensen op en kwamen van dichtbij luisteren en de affiches bekijken.
Enkele bedenkingen:
De zware regen was reeds enkele dagen geleden aangekondigd. Waarom had de presidentsvrouw haar voorzorgen niet genomen, en gewoon met de auto gekomen?
Denkt de presidentsvrouw nu écht dat iedereen nog eens opnieuw en speciaal voor haar de volgende week opnieuw naar Panzós zal komen?
De herdenking was duidelijk één politiek gedoe, want alles viel letterlijk in het water omdat mevrouw de presidentsvrouw forfait gaf. De organisatie heeft 3u lang misschien wel 1000 mensen laten wachten in de regen en de koude, in plaats van het programma te beginnen.
Excuses vragen voor gruweldaad via de telefoon: hoe onpersoonlijker is het mogelijk?
Terwijl één van de slachtoffers haar verhaal deed, werd gewoon gans de boel op het podium opgeruimd!
De 'waardigheid van de slachtoffers' wordt hoog in het vaandel gedragen door de nieuwe regering en de nieuwe ploeg aan het hoofd van het Nationaal Herstel Programma.
Maar de show hier in Panzós toont duidelijk aan dat 'waardigheid' en 'respect', twee centrale waarden binnen de maya cultuur, nog niet opgenomen zijn in het beleid van de nieuwe regering!
1 opmerking:
jeetje wat een verhaal...heeft het nog een vervolg gekregen? Wist je dat 25 februari 10 jaar geleden is dat het rappport Memoria del silencio is uitgebracht, amnesty international grijpt dit moment aan om opnieuw aandacht te vragen voor de aanbevelingen uit het rapport en gerechtigheid en genoegdoening voor de slachtoffers/nabestaanden na te streven. Ben benieuwd of daar in guatemala iets van wordt gemerkt. Als je geinteresseerd bent in (actie)materiaal laat het me dan weten!
Groeten, Natasja Zak (landenmedewerker Guatemala AI-Sectie Nederland)
Een reactie posten