Het heilige woud heeft ons gered. De nagedachtenis van 20 q'eqchi' gemeenschappen die de genocide overleefden

- Nos Salvó la Sagrada Selva. La Memoria de Veinte Comunidades Q'eqchi'es que sobrevivieron al Genocidio - Alfonso Huet

Wa'tesinq, mayejak en presentatie boek en affiches

27 & 28 mei 2008

Twee jaar na de publicatie van het boek in het Q'eqchi' was het zo ver. Op dinsdag 27 mei werden de 1500 boeken geleverd en diezelfde avond kregen zij en ook de 15 000 affiches nog hun 'watesinq'. Wa'tesinq is Q'eqchi'e voor 'te eten geven'.

Alvorens zaken uit het dagelijkse leven, zoals een hangmat, een machete, een waterkom, alsook zaken met een expliciete sacrale betekenis, zoals een huis, een maalsteen, voor het eerst in gebruik te nemen, krijgen deze materiele dingen een ‘wa’tesinq’ of ‘worden ze te eten gegeven’.

Tijdens deze rituele handeling worden materiele zaken gezegend of gewijd wijdt door ze met tortillas (maïskoeken), cacao, bloed en kip ingewreven en besprenkeld.

Via deze symbolische act wordt de Tzuultaq’a (Berg-Dal, het centrale spirituele concept) gerespecteerd en bestendigd en wordt aandacht gegeven en respect geuit aan de materiele zaken. Deze rite bundelt alle krachten waardoor het materiële ding een sterk leven tegemoet gaat.

Ook de affiches en het spaanse boek kregen hun wa’tesinq en daarna werd een mayejak (ceremonie) gehouden. Indien de affiches en het boek geen wa’tesinq zouden ontvangen, dan worden ze niet met respect behandeld en zouden ze geen waarde hebben in de dorpen.

Hier enkele sfeerbeelden.

Als voorproefje hadden we op 15 mei reeds in de dorpen Sahakok en Salacium de affiches voorgesteld.

Maar omdat de grote wa'tesinq en ceremonie pas de 26ste was, hebben we toen reeds een 3000 tal affiches 'gezegend'.

Hier drie fotootjes van in Sahakok:

De dag nadien, in de vooravond, werden het boek en de affiches aan een Cobanero publiek voorgesteld. Tegen mijn verwachtingen in zat het zaaltje afgeladen vol. Fons gaf eerst een korte uiteenzetting van de opzet en de inhoud van zijn en daarna gaven twee commentatoren hun opinie over het boek.

Daarna was het de beurt aan de mensen van CORESQ. De vijf affiches werden uitgebreid voorsteld door vijf leden van het comité. nochtans hadden we gevraagd om de uitleg kort te houden en maar ongeveer vijf minuten te besteden aan elke affiche, want alles moest ook nog vertaald worden naar het Spaans.

De voostelling gebeurde dus op zijn Q'eqchi'es: geen horloge bij de hand. Maar ja, de gruwel van die jaren kan je ook niet op vijf minuten uitleggen hé!

Als afsluiter werd ook nog de documentaire van Ana Carlos en Harris Whitbeck over de "Resistentie van Q'eqchi'es in Alta Verapaz" waar Santiago en Gloria Chen de centrale figuren zijn, getoond.

"Dit boek is heilig".

Deze wijze woorden komen van de wijze ouderling Juan Choc (ook ereburger van de Vlaamse gemeente Herent) . Bij de aanvang van de ceremonie de dinsdagavond maakte hij een belangrijk statement: "Dit boek bevat de vele getuigenissen van de overlevenden van het geweld en bewijst dat het geen leugen is wat we hebben meegemaakt!".

Dit boek is dan ook een schat aan informatie over de oorsprong van het geweld, het lijden, de pijn, de oorlogsmechanismen en vooral de resistentie van dit volk aan de uitrooiing en de genocide. Voor mijn eigen onderzoek ik het een zeer waardevolle bron, want er bestaat qwasie geen historische materiaal over de geweldsperiode.

Waar Fons' boek eindigt, de reconstructie na het geweld, begint mijn eigen onderzoek. Gerechtigheid, verzoening, herstel, heling en waarheid na het geweld. Ik hoop alvast dat mijn onderzoek zal kunnen tippen aan het zijne!