Verslag: Ines Van Nieuwerburgh-Marchand
Foto´s: ©Lieselotte Viaene
Foto´s: ©Lieselotte Viaene
(vergroten van foto's: dubbel-klick op de foto)
foto: Herbert Caal Figuera
Aankomst en gemeenschappelijke maaltijd
Al enkele weken geleden begonnen de gesprekken met Herminio, een leider uit Nimlaha’kok, over een tweedaagse waar kinderen, jongeren, volwassenen, ouderlingen bij betrokken konden worden. Een viering voor de al enkele jaren bestaande zusterband met Herent op z’n Q’eqchi’es met aangekoppelde boomplantactie, wenskaarsen en dansmoment voor de kinderen van de lagere school ging door op 4 en 5 mei.
In Herent zouden op datzelfde moment, maandag 5 mei, een boom geplant worden en verschillende activiteiten doorgaan ivm Guatemala.
Maar hier maakten we er twee dagen van. Want de ideetjes bleven maar komen en om het echt volgens de tradities te doen, die spijtig genoeg stilletjes aan verloren gaan, begonnen we al op zondag.
Tegen 10.00u ’s morgens zou de coaster van Nimlaha’kok komen. Echt stipt leeft men hier niet, dus tegen half elf was hij in Cobàn om ons op te pikken en mee te voeren naar warmere, beter hetere oorden.
Na een vrij vlotte rit, waarbij we begeleid werden door een cd’tje met liedjes van de jaren 80, kwamen we toe aan de ‘ermita’, kerkje, van Nimlaha’kok.
In de keuken stond een lange tafel klaar volgezet met typische gerechten waar elke familie van de gemeenschap voor gezorgd had. Wij voegden er nog wat plaatselijk fruit aan toe (watermeloen, ananas, avocado) en we konden eten.
Enkele ouderlingen deelden cacaodrank uit. Herminio vertelde dat ze deze speciaal zonder suiker hadden klaargemaakt omdat men dat vroeger zo dronk. Vaak kon men niet aan suiker geraken, of het was te duur, dus genoten ze er dan maar zonder zoetstof van.
Nadat we gegeten hadden, stonden er nog een hoop vrouwen te wachten om te kunnen eten, dus maakten we plaats.
We moesten nog wachten op enkele laatkomers, dus konden we nog wat bijkletsen, wat contacten leggen, nog wat afspraken maken, een interview afnemen (Lieselotte), en vooral geduld oefenen.
Naar 5u toe moesten we er toch aan beginnen, aan onze vergadering met als special guests degenen die al in België geweest zijn. Eigenlijk zijn het er al een heleboel. Dan waren ze er nog niet allemaal. Enkele mensen van Nimlasashal konden niet komen omdat ze daar al aan de zaaiperiode waren begonnen. De mensen van Santa Lucia geraakten er niet omdat er geen vervoer was vermoeden we en enkele van Cobàn moesten we ook missen.
Al enkele weken geleden begonnen de gesprekken met Herminio, een leider uit Nimlaha’kok, over een tweedaagse waar kinderen, jongeren, volwassenen, ouderlingen bij betrokken konden worden. Een viering voor de al enkele jaren bestaande zusterband met Herent op z’n Q’eqchi’es met aangekoppelde boomplantactie, wenskaarsen en dansmoment voor de kinderen van de lagere school ging door op 4 en 5 mei.
In Herent zouden op datzelfde moment, maandag 5 mei, een boom geplant worden en verschillende activiteiten doorgaan ivm Guatemala.
Maar hier maakten we er twee dagen van. Want de ideetjes bleven maar komen en om het echt volgens de tradities te doen, die spijtig genoeg stilletjes aan verloren gaan, begonnen we al op zondag.
Tegen 10.00u ’s morgens zou de coaster van Nimlaha’kok komen. Echt stipt leeft men hier niet, dus tegen half elf was hij in Cobàn om ons op te pikken en mee te voeren naar warmere, beter hetere oorden.
Na een vrij vlotte rit, waarbij we begeleid werden door een cd’tje met liedjes van de jaren 80, kwamen we toe aan de ‘ermita’, kerkje, van Nimlaha’kok.
In de keuken stond een lange tafel klaar volgezet met typische gerechten waar elke familie van de gemeenschap voor gezorgd had. Wij voegden er nog wat plaatselijk fruit aan toe (watermeloen, ananas, avocado) en we konden eten.Enkele ouderlingen deelden cacaodrank uit. Herminio vertelde dat ze deze speciaal zonder suiker hadden klaargemaakt omdat men dat vroeger zo dronk. Vaak kon men niet aan suiker geraken, of het was te duur, dus genoten ze er dan maar zonder zoetstof van.
Nadat we gegeten hadden, stonden er nog een hoop vrouwen te wachten om te kunnen eten, dus maakten we plaats.
We moesten nog wachten op enkele laatkomers, dus konden we nog wat bijkletsen, wat contacten leggen, nog wat afspraken maken, een interview afnemen (Lieselotte), en vooral geduld oefenen.
Naar 5u toe moesten we er toch aan beginnen, aan onze vergadering met als special guests degenen die al in België geweest zijn. Eigenlijk zijn het er al een heleboel. Dan waren ze er nog niet allemaal. Enkele mensen van Nimlasashal konden niet komen omdat ze daar al aan de zaaiperiode waren begonnen. De mensen van Santa Lucia geraakten er niet omdat er geen vervoer was vermoeden we en enkele van Cobàn moesten we ook missen.
Maar geweldig van de mensen die van Cahabón waren afgezakt. Want zij kwamen van ver, ook chapeau voor de drie vertegenwoordigers van Nimlasashal die desondanks de zaaitijd de hele weg te voet hadden afgelegd en dan nog enkele uren busrit er voor over hadden om ons bij te staan. Juan Choc van Semuy II, een kloeke zestiger die anderhalf uur had gestapt en lekker vroeg was vertrokken om zeker te zijn van zijn vervoer en Aura, een stoere jonge vrouw die op haar moto, zeer zelfzaam hier, in de voormiddag naar de les was geweest en daarna vliegensvlug naar ons was gevlogen om er toch bij te kunnen zijn. Om dan nog maar te zwijgen van de vele Nimlaha’kokkers die nieuwsgierig kwamen luisteren naar de belevenissen, ervaringen en meningen van de België-bezoekers.
Verwelkoming en getuigenissen
Volgens de knepen van de kunst werd om te starten eerst het woord aan de regionale coördinator gegeven Hugo Evaristo Ramirez Caal, daarna kwam Miguel Chub, voorzitter van cocode 2e niveau aan de beurt gevolgd door de plaatselijke hulpburgemeester Juan.
Het rijtje is nog niet gedaan, ikzelf, Ines, als coördinator van het hele gebeuren moest met trillende knieën en in mijn beste Q’eqchi’ en Spaans toch ook een woordje placeren. Gelukkig was Manuel zo lief om alles te vertalen en nog mooier en beter uit te drukken dan ik ooit zou kunnen. Manuel legde de geschiedenis van de zusterband helemaal uit en Herminio gaf zijn idee en visie ook met de mensen mee.
Na deze hele reeks sprekers werden degenen die in België gereisd hadden vooraan geroepen. Ook zij kregen rustig de tijd om hun bedenkingen, wedervaren met ons te delen. Amai, Lieselotte en ik werden een serieuze spiegel voorgehouden. Ze sloegen nagels met koppen en gaven ons meteen voer tot nadenken.
Omdat het op z’n Q’eqchi’es gebeurde speelde de tijd geen rol meer. Wat moest gezegd worden, werd gezegd, gehoord en beluisterd.
Voor de eerste keer in verschillende jaren kregen deze mensen de kans hun ervaringen te delen met meer dan alleen de leiders van hun eigen gemeenschap, werd hen de mogelijkheid geboden om lotgenoten te ontmoeten of reisgenoten weer terug te vinden.
Volgens de knepen van de kunst werd om te starten eerst het woord aan de regionale coördinator gegeven Hugo Evaristo Ramirez Caal, daarna kwam Miguel Chub, voorzitter van cocode 2e niveau aan de beurt gevolgd door de plaatselijke hulpburgemeester Juan.
Het rijtje is nog niet gedaan, ikzelf, Ines, als coördinator van het hele gebeuren moest met trillende knieën en in mijn beste Q’eqchi’ en Spaans toch ook een woordje placeren. Gelukkig was Manuel zo lief om alles te vertalen en nog mooier en beter uit te drukken dan ik ooit zou kunnen. Manuel legde de geschiedenis van de zusterband helemaal uit en Herminio gaf zijn idee en visie ook met de mensen mee.Na deze hele reeks sprekers werden degenen die in België gereisd hadden vooraan geroepen. Ook zij kregen rustig de tijd om hun bedenkingen, wedervaren met ons te delen. Amai, Lieselotte en ik werden een serieuze spiegel voorgehouden. Ze sloegen nagels met koppen en gaven ons meteen voer tot nadenken.
Omdat het op z’n Q’eqchi’es gebeurde speelde de tijd geen rol meer. Wat moest gezegd worden, werd gezegd, gehoord en beluisterd.
Voor de eerste keer in verschillende jaren kregen deze mensen de kans hun ervaringen te delen met meer dan alleen de leiders van hun eigen gemeenschap, werd hen de mogelijkheid geboden om lotgenoten te ontmoeten of reisgenoten weer terug te vinden.
De groepsfoto van links naar rechts: Abel Cajbon, Ricardo, Juan Choc, Martin Cucul Caal, Hilda, Aura Medina, Herminio Ramirez Caal, Santiago Chen, Humberto, Manuel Paau.
Na het relaas van de getuigen werd iedereen op een avondmaal uitgenodigd bestaande uit caldo con pollo, een soort rode kippensoep met groenten, de plaatselijke lekkernij.De vrouwen van de eethuizen hebben serieus hard gewerkt om de meer dan 220 monden ongeveer gelijktijdig te kunnen voeden.
Wa'tesinq offergaven
Na de gedeelde maaltijd was het tijd voor de wa’tesiink. Het te eten geven van de offergaven met bloed van een kip en haan, cacao en boj (een zelfgestookte drank op basis van suikerriet) is een taak van de ouderlingen die dat met veel overgave, precisie en respect uitvoeren.
Wat dit moment extra mooi maakte was dat de groep 
ouderlingen een mengeling was van verschillende gemeenschappen en regios. Verschillende van hen kenden elkaar niet maar werkten wel met wederzijds respect samen om alles tot een goed einde te brengen.
Ja, van die mannen hebben we nog veel te leren.
ouderlingen een mengeling was van verschillende gemeenschappen en regios. Verschillende van hen kenden elkaar niet maar werkten wel met wederzijds respect samen om alles tot een goed einde te brengen.Ja, van die mannen hebben we nog veel te leren.
Mayejak: Q'eqchi' ceremonie
Zoals het hoort volgt na dit de ceremonie.
Schitterend hoe de kinderen zo dicht mogelijk rond de vuurplaats kropen om toch maar te kunnen zien hoe het
vuur door de ouderlingen en onder leiding van de spirituele gids Manuel Paau werd klaargemaakt.
Allen zaten ze klaar met hun kaarsen, een hele bende van mannen en vrouwen, kinderen, jongeren en ouderlingen. Allen benieuwd naar wat er zou komen.
Wat er kwam was een goede ceremonie, met veel energie en positieve antwoorden die in het vuur gelezen werden door de gids.
Tijdens dit hele gebeuren klonken de klanken van de harp, viool en chirrimia of de marimba naar de donkere sterrenhemel. Deze instrumenten horen bij een ceremonie, vrolijken het geheel op maar geven het ook meer charisma en die finishing touch.
Schitterend hoe de kinderen zo dicht mogelijk rond de vuurplaats kropen om toch maar te kunnen zien hoe het
vuur door de ouderlingen en onder leiding van de spirituele gids Manuel Paau werd klaargemaakt.Allen zaten ze klaar met hun kaarsen, een hele bende van mannen en vrouwen, kinderen, jongeren en ouderlingen. Allen benieuwd naar wat er zou komen.
Wat er kwam was een goede ceremonie, met veel energie en positieve antwoorden die in het vuur gelezen werden door de gids.
Tijdens dit hele gebeuren klonken de klanken van de harp, viool en chirrimia of de marimba naar de donkere sterrenhemel. Deze instrumenten horen bij een ceremonie, vrolijken het geheel op maar geven het ook meer charisma en die finishing touch.
Bij het eindigen van de ceremonie was de groep al serieus uitgedund, maar verschillende sterke zielen bleven over en genoten nog van een tas boj, door de ouderlingen aangeboden.
Her en der lagen mensen verspreid te slapen. Je kon ze vinden op de kerkbanken, op karton, op een petate (geweven mat), gewoon op de grond, ...Wanneer iedereen zich eindelijk had geïnstalleerd, ondertussen 4.00u
’s morgens, begonnen er nieuwe klanken de lucht te vullen maar deze keer van de mannen die al snurkend in dromenland terecht waren gekomen.
De honden die er nog rondhingen gingen met kip aan de haal die ze nog gevonden hadden in de buurt van de mooi versierde tafel waar de offergaven op uitgestald lagen vroeger op de avond.
Enkele mensen vertrokken ’s nachts met de voorbijrijdende bus naar hun huis terug, anderen trokken er weer te voet op uit en nog anderen bleven vredig verder slapen om de volgende dag nog mee te beleven.
Kinderwensen
Na een verkwikkend ontbijt van bonen, eieren, tortillas en slappe koffie trokken we samen naar het schooltje. Daar stonden alle kinderen al geduldig te wachten. De marimba en de kleine plantjes hadden we voordien al klaargezet zodat we meteen met een vrolijk muziekje konden starten.
Qawa’ Martin nam het woord, ik legde de bedoeling van onze boompjes en de kaarsen uit en eindigde met de wens dat deze flinke kinderen zouden mogen opgroeien zoals de boompjes zullen groeien, traag maar zeker, met hun wortels diep in de grond van de tzuultaq’a, met het nodige respect voor hun voorouders en hun omgeving, gesterkt door kennis overgebracht door de ancianos.
Een van de catechisten leidde het wensmoment waarbij de kaarsen werden aangestoken, samen hebben we gebeden, samen hebben we onze wensen de kosmos ingestuurd, samen hebben we gedacht aan de leerkrachten en de kinderen van de herentse zusterscholen. Voorzichtig zetten de kleuters, de kinderen, de jongeren, de ouders en de ancianos hun brandende kaars op de schoolvloer. Daar konden ze lustig verder branden.
Boompjes planten
Qawa’ Martin nam het woord, ik legde de bedoeling van onze boompjes en de kaarsen uit en eindigde met de wens dat deze flinke kinderen zouden mogen opgroeien zoals de boompjes zullen groeien, traag maar zeker, met hun wortels diep in de grond van de tzuultaq’a, met het nodige respect voor hun voorouders en hun omgeving, gesterkt door kennis overgebracht door de ancianos.Een van de catechisten leidde het wensmoment waarbij de kaarsen werden aangestoken, samen hebben we gebeden, samen hebben we onze wensen de kosmos ingestuurd, samen hebben we gedacht aan de leerkrachten en de kinderen van de herentse zusterscholen. Voorzichtig zetten de kleuters, de kinderen, de jongeren, de ouders en de ancianos hun brandende kaars op de schoolvloer. Daar konden ze lustig verder branden.
Boompjes planten
De plantjes werden eerst uitgedeeld aan de kinderen die apetrots hun jonge boompje toonde aan al wie het maar zien wilde. Daarna kregen ook de leerkrachten, de bezoekers en ouderlingen een plantje mee.
Er werden 3 plantjes aan de vertegenwoordigers van Santa Anita, de derde zusterschool meegegeven zodat ook zij in hun gemeenschap de boompjes kunnen planten en ze gestaag kunnen zien groeien.
Er werden 3 plantjes aan de vertegenwoordigers van Santa Anita, de derde zusterschool meegegeven zodat ook zij in hun gemeenschap de boompjes kunnen planten en ze gestaag kunnen zien groeien.
Met heel de bende trokken we een heel stuk verder naar een hogergelegen waterbron. In de buurt van die bron zouden de ouders het terrein proper maken en daarna aan hun kinderen en kleinkinderen tonen hoe ze een boompje moeten planten.
Bij het zien van het terrein waar de bomen zouden geplant worden vroegen we ons af waar ze in godsnaam nog plaats zouden vinden, alles was dichtgegroeid. Maar eens de mannen met hun machetes aan de slag gingen zagen we dat de meeste begroeiing ‘monte’ was, groot onkruid. Er stonden maar heel weinig bomen tussen, die lieten ze natuurlijk staan.Na een tijd werken zag het gebied er al helemaal anders uit. Een open terrein met telkens op 3 meter afstand een stok met een plastieken vlagje aan, het zakje waar het plantje in zat, en een heleboel mensen die vrolijk lachend, onnozel doend, druk uitleggend aan de kinderen, hard kappend met de machetes, uitleg vragend over hoe het juist moet gebeuren en genietend rondkijkend aanwezig waren. Samen wandelden we weer terug naar school na het planten van meer dan 150 boompjes. Kan al tellen he, zo een klein bosje.
Samen dansen op de Son
Op school sloten we de tweedaagse af met de ‘son’, de sacrale dans van de Q’eqchi’es die 3 maal moet gedanst worden.
Qawa’ Martin nam weer het woord en legde uit wat de marimba voor hen betekent, maar ook welk belang de son met zich meedraagt.
We dansten drie keer de ‘son’. De moedigen dansten mee, nog tussen de laatste brandende kaarsjes, en vele anderen keken verlegen en geamuseerd toe.
Een dankwoordje was hier wel op zijn plaats he. De ouderlingen en enkele leiders van de gemeenschap hadden hard gewerkt om alles in orde te krijgen voor deze twee dagen. Ze hebben de visie van de zusterband en de scholencommunicatie ondersteund en aangemoedigd, bekrachtigd en versterkt.
Op school sloten we de tweedaagse af met de ‘son’, de sacrale dans van de Q’eqchi’es die 3 maal moet gedanst worden.
Qawa’ Martin nam weer het woord en legde uit wat de marimba voor hen betekent, maar ook welk belang de son met zich meedraagt.
We dansten drie keer de ‘son’. De moedigen dansten mee, nog tussen de laatste brandende kaarsjes, en vele anderen keken verlegen en geamuseerd toe.
Een dankwoordje was hier wel op zijn plaats he. De ouderlingen en enkele leiders van de gemeenschap hadden hard gewerkt om alles in orde te krijgen voor deze twee dagen. Ze hebben de visie van de zusterband en de scholencommunicatie ondersteund en aangemoedigd, bekrachtigd en versterkt.
