Las Conchas (bijgewerkt)

De tijd gaat vlugger voorbij dan ik eingelijk soms zou willen. Op datum is het net een maand geleden dat ik samen met de Spanjaard Rafael en de Guatemalteek Giovannie de zondagnamiddag richting Las Conchas reed. Een Q'eqchi' gemeenschap dat op zo'n anderhalf uur rijden van Cobán ligt. Het eerste stuk van de weg is mooi geasfalteerd en slingert je door de groene heuvel van Alta Verapaz, daarna moet de je aarden weg op die je naar Playa Grande leidt, een dorp aan de grens met de Ixcan. Terwijl tijdens dat laatste stuk weg de rubberplantages met de ananas en palmbomenplantages worden opgevolgd, wordt je behoorlijk dooreen geschud door de vele putten in de stoffige weg. Rafael woont en werkt sinds vier jaar in Las Conchas voor een Spaanse religieuze organisatie en in die tijd is hij er ondermeer in geslaagd om in het dorp een middelbare school op te starten. Jongeren van in de regio kunnen er zo cursussen typpen, snit en naad en houtbewerking volgen. Zoals ik al ergens anders heb geschreven is Las Conchas eingelijk een oude finca die opgekocht is geweest door de Katholieke Kerk, met geld van een bevriend groepje Italianen, om er huisvesting te bieden aan 39 families zo'n 15 jaar geleden. Elke familie had tijdens de oorlog jarenlang in de bergen overleefd op de vlucht voor het leger. In Las Conchas kregen de families van 12 verschillende gemeenschappen afkomstig een nieuwe start. Elke familie kreeg een gelijk lapje grond om te verbouwen en er was gemeenschapgrond voor een educatief centrum, schooltje en kerkje voorzien.
Met mijn verblijf in het dorp wilde ik mijn leerboeken Q'eqchi' eindelijk eens omzetten in praktijk Q'eqchi'. Via Fons kon ik in het huis van de familie van Juan Lopez verblijven. Ik kon ook wel in het gebouwtje van Rafael onvernachten waar ik een bed met matras en een badkamer zonder stromend water ter beschikking kreeg, maar ik wou 'inleven', zoals ze dat dan heten.
Don Juan en Doña Christina hebben samen vijf kinderen: Miguel, Chahim, Marta, Julio en Rafa. Ze wonen allen samen in een huis gemaakt van houten planken met twee vertrekken: een 'living' en een 'keuken'. De enige meubels die de living bekleeden zijn een houten bed zonder matras en een grote tafel met enkele plastiek stoelen. Tussen de living en de keuken is een tussenschot waar nog een twee gelijkaardige bedden staan. Het keukengerei bestaat uit enkele zwartgeblakerde potten, twee zelf gemaakte tafels, een stenen maalsteen en in het midden één kookvuur. Las Conchas behoort tot de warme streek van Alta Verapaz, maar s' avonds was daar niet van te merken! Tegen de avond begon de koude het huis met zijn vele spleten binnen te dringen. Verwarming hebben de mensen niet en vele dikke kleren of dekens ook niet. Dus vele van die kinderen worden vrij vlug ziet met die koude snachts. Mijn slaapzaak hield me net genoeg warm! (Cacaoboom)
Gelukkig konden we ons steeds s 'avonds met z'n allen lekker verwarmen aan het kookvuur. Het was net de periode van de cardemonpluk en de kinderen waren thuis want het hier nu grote vakantie. Mijn bioritme onderging een volledige transformatie tijdens die week. In de dorpen gaan de mensen door de donkerte (de mensen hebben er geen electriciteit of water) vroeg slapen (20u) en staan ze ook vroeg op (4u30). De kinderen en ik mochten gelukkig blijven liggen tot een uur of zes! Als de man vroeg naar het veld trekt om er daar de ganse dag te werken, staat de vrouw vroeger op om het eten (toritillas en bonen) klaar te maken zodat hij het kan meenemen. Overdag hou je je bezig met het eten klaar te maken, te babbelen met mensen die voorbijkomen, water halen aan de gemeenschappelijke kranen, je te gaan wassen in de rivier en ondertussen ook kleren te wassen. Eerst wou Don Juan me niet meenemen naar het veld ... oeee dat is te ver en te zwaar. Maar toen ik hem de plaatsen zei waar ik al geweest was, nodigde hij me s 'andersdaagsom me te gaan naar zijn veld. Samen met Chahim, Julio en Marta trokken we naar zijn veld. Dat is natuurlijk niet zo makkelijk te bereiken als in de westvlaanders! Via glibberige paden die de cardemonvelden doorkruisen, belandden we na een uurtje aan zijn bananenplantage die aan de rivier lag. Om de drie maanden moet hij dat stuk 'kuisen' waarbij alle onkruid tegen de vlakte gaat en de jonge planten weer ademruimte krijgen. Wij zochten natuurlijk de rivier op waar we met z'n alleen een heerlijke duik in namen!

Via die tochten leerde ik onder meer hoe de plant eruit ziet waarvan de wortel de gemberkruid is (mooie rode bloem trouwens!), maar ook dat de cacaonoot eingelijk in een vrucht zit. Als je die vrucht kapotslaat zie je de vele cocaonoten zitten in een witte vlies ... en die heeft een heerlijk tropische smaak!! Nadat we zeker 10 vruchten hadden kapotgeslaan om wat te kunnen sabbelen op de witte vliezen waarin de noten zitten, hadden we een bergvol noten verzameld. De cacao is vrij kostbaar (10 quetzal voor een libra) en wordt steeds gebruikt bij ceremonies. De gedachte dat onze fameuze pralines gemaakt worden van cacaonoten waarop men eerst wat zit te sabbbelen ... rare gedachte.

Speelgoed hebben de kinderen hier niet, maar amuseren doen ze zich rot. De natuur is hier een ware jungle waar ze op verkenningstochten trekken, van stenen die de vorm hebben van een maalsteen maken ze moddertortillas, de lege blokjes gebruiken ze als doel om mee te sjotten en vader tijdens de vakantie helpen met de cardemonteelt vinden zij in elk geval geen kinderarbeid.

(Chahim en cardemonplant)
De gastvrijheid is hier echt wel groot, het weinige dat de mensen hebben gaan ze met je delen. Natuurlijk moest ik ook op visite bij de getrouwde dochter, de grootmoeder ... en telkens wer me wel wat eten voorgeschoteld .... Vermageren doe je niet in de dorpen! En zo kan ik als geen ander al in het Q'eqchi' zeggen hoe lekker het eten wel is! In de dorpen is het eten wel zeer eentonig: bonen, tortilla's, soms eens kippensoep. Maar groeten eten ze niet en fruit eten ze als ze een appelsienenboom hebben.
(Marta en Julio)

Ik heb mooie herinneringen aan mijn verblijf in het dorp. Ik heb veel Q'eqchi' gehoord en ook af en toe gesproken. Met die kleine mannen bouw je rap een band op en ook met Don Juan en Doña Christina kon ik het vinden. Het was de eerste maal sinds mijn verblijf in Guatemala dat ik een familiegevoel had. En dat was leuk!
Het minder leuke aan het verblijf was dat ik terugekeerd ben met een lichaam bezaaid met vlooienbeten. Zo erg had ik het nog nooit gehad! Die vieze qwasi onzichtbare beesten vonden hun ontdekkingsreis heel leuk!

Ciao Lieselotte