Laatste week Cobán

Hola tod@s,

Vanuit de luchthaven van Guatemala pen ik nog snel enkele ervaringen neer van de voorbije week in Cobán. (maar de korte levensduur van de batterij van mijn laptop dwong mij om de rest in Gent te schrijven!)

Maandag 25 februari was het dan zover: een beetje nerveus vertrok ik naar ADICI beladen met m'n laptop, fotocamera, notaboekje, cassetterecorder en de voorstellen van de affiches van de populaire versie. Ik had de zondagavond nog lang gewerkt aan een deftige powerpoint met foto's en citaten in het Spaans en het q'eqchi'.

Het is –jammer genoeg- niet echt een gewoonte dat een onderzoeker de resultaten van zijn onderzoek 'teruggeeft' aan zijn/haar respondenten ... vandaar mijn nervositeit, maar op tegelijkertijd voelde ik me natuurlijk ook een beetje trots dat ik met de mensen mijn eigen analyses en ideeën kon delen. Manuel en ik waren een tandem bij de uiteenzetting. Ik had mijn presentatie opgesplitst in verschillende kortere blokjes zodat Manuel dit makkelijk zou kunnen vertalen. Tijdens de vertaling door Manuel zag ik regelmatig mensen al hevig meeknikken. Na de presentatie wou, zoals altijd, iedereen wel een woordje zeggen en afgaand op de verkorte vertaling waren ze het precies nogal eens met mijn bevindingen en sommigen brachten zelfs nieuwe denkpistes aan.

Hier een fotooke van ouderling Guillermo die zijn bedenkingen en opmerkingen met iedereen deelt.

Ik ben dus heel benieuwd naar de integrale vertaling van hun commentaren. Helaas zal ik daar toch even op moeten wachten.

Na mijn exposé kwam de bespreking van de affiches aan de beurt en zoals jullie kunnen merken op de foto's, hadden de mensen wel hun meningen en bedenkingen. Na een participatief proces van enkele maanden staan de affiches (tekst, foto's, achtergrondkleuren, mayanahualen, ...) op punt.

BV: deze ouderling legt uit waarom het achtergrondkleur van deze affiche zéker bloedrood moet zijn: de foto's weerspiegelen het brute en wrede geweld door de soldaten: ontvoeringen, platbranden van de huizen, verkrachtingen, ....

Na deze stevige voormiddag trokken we dan met zijn allen naar het gouvernementsgebouw, want die dag was het de Nationale Dag ter Herdenking van de Slachtoffers van de Burgeroorlog. Na een woordje van Francisco Pop (coördinator van het Regionale Bureau van de Resarcimiento), de nieuwe burgemeester (die evenveel Q'eqchi'e kent als ik: niet veel dus) en de nieuwe governatrice was het aan de buurt aan één van de slachtoffers. Het toeval wil dat zij één van mijn informanten was tijdens mijn veldonderzoek van vorig jaar.

Op een dergelijke belangrijke dag mag een maya-offer natuurlijk niet ontbreken, dus midden op het centrale plein van Cobán werden er met vele kaarsen een maya kruis gevormd. Even voelde ik me niet echt op mijn gemak, want ‘per toeval’(?) liepen er zo’n tien soldaten (goed bewapend) rond op het centrale park …

Zoals ik in mijn vorig bericht had geschreven, was het dus mijn intentie om naar Salawim te reizen om daar met Abelino te spreken. Maar Abelino moest vorige dinsdag zelf in Cobán zijn, waardoor ik meteen met hem in het stad afsprak en dus afzag van mijn trip naar Salawim. Na anderhalve week Coban (lees stad)had ik écht wel zin om naar de dorpen te gaan ... maar ja, ik had nog het één en ander te doen, dus bleef ik maar in 't stad.

In mijn valies had ik natuurlijk ook mijn zwempak en zwembril gestoken, want vorig jaar ging ik vaak over de middag in een 50 meter openluchtzwembad baantjes zwemmen. Dat was de enige vrijetijdsbesteding die ik had … en toegegeven: het was zálig. Ik had telkens een ganse zwembaan voor mezelf en over de middag was de zon meestal ook van de partij. Maar ergens in september vorig jaar werd Cobán geteisterd door een echte zondvloed waarbij enkele mensen het leven lieten en ook het zwembad werd beschadigd. Ik veronderstelde dat men het zwembad ondertussen in orde had gebracht, want het werd ook gebruikt door studenten van het hogeronderwijs. Maar helaas, blijkbaar hebben ze geen geld om het te herstellen (eigenlijk moeten ze het enkel opnieuw vullen met water), dus die verstrooiing ben ik ook kwijt. Jammer!

Tegen de vrijdag had ik iedereen gesproken die ik wou spreken en had ik tevens enkele overeenkomsten met mensen die de transcripties en de vertalingen zouden doen in april. Dus bracht ik het weekend in de hoofdstad door bij Nadine. Maar ik had pech, want blijkbaar had ik het slechte weer van Cobán meegebracht naar de hoofdstad. Maar het frissere weer en de dreigende hemel weerhielden ons niet om zoals de echte Guatemalteken van de hoofdstad de zondag door te brengen in Antigua. Leuke dag: veel geslenterd, mooie winkeltjes bezocht.

Mijn laatste twee dagen in Guatemala waren behoorlijk chaotisch en hectisch. Opnieuw had ik enkele gespreken met interessante mensen, waaronder een consultor van Duitse Internationale Coöperatie die een interne evaluatie heeft verricht op de werking van het Nationale Herstelprogramma … de resultaten zijn hallucinant .. in de negatieve zin. Het komt erop neer dat het Programma 3 jaar geleden is opgestart zonder écht te weten hoe een dergelijk programma zou moeten functioneren, welke de stappen moeten zijn die de slachtoffers moeten doorlopen om te kunnen genieten van de herstelmaatregelen en hoe de procedures er concreet moeten uitzien. Het resultaat is dus natuurlijk dat bijna niemand in het Programma écht weet en doorheeft hoe het Programma werkt! En daar zijn natuurlijk de duizenden oorlogsslachtoffers … opnieuw slachtoffer van!

Woensdagavond 5 maart landde ik dan opnieuw in België en het was die avond heerlijk thuiskomen op mijn nieuw appartementje. Het weekend vóór ik vertrok had ik zelf nog de keuken geschilderd en tijdens mijn afwezigheid hebben mijn ouders de living in een nieuw kleurtje gestopt.

Op 1 april vertrek ik opnieuw naar Guatemala en deze keer voor 6 weken. De maand maart zal dus voorbij vliegen, maar ik heb nog veel voorbereidingswerk te doen.

Voor ik het écht zal beseffen, zal het groot verlof zijn …

Ciao,

Lieselotte

(9 maart 2008)

Groeten uit Cobán

Dag vrienden,

Sinds een weekje bevind ik me weer op Guatemalteekse bodem en zoals steeds lopen de dingen een beetje anders dan verwacht. Maar dat maakt er mijn verblijf niet minder interessant op … integendeel!

Zo was ik, totaal onverwacht, de dag na mijn aankomst al pootje aan het baden in een openluchtzwembad aan de zuidkust van het land. Zoals steeds, wanneer ik in de hoofdstad ben, verbleef ik bij mijn Belgische vriendin Nadine. Die zondag was blijkbaar de verjaardag van de vliegtuigclub waar de ouders van haar schoonzoon lid van zijn en zo zijn we met z’n allen (Nadine, haar dochter Olivia, schoonzoon Beto en de drie kleinkinderen) met de VW-camionette van Olivia en Beto naar de zuidkust gereden om de airshow te gaan bewonderen. Maar tegen we er aankwamen, het was toen al middag, was de show reeds gedaan … gelukkig was er het openluchtzwembad. Soms is het ook eens leuk om tussen de rijken van Guatemala te vertoeven!

De maandag ben ik dan naar Cobán gereisd en ik heb écht genoten van de lange busrit er naartoe: de natuur is hier toch zo prachtig! Het is hier voor het moment ook heel mooi weer … zo’n 26 graden …

Voor mij is het weer een beetje thuiskomen in Cobán.

Het leuke is dat bepaalde mensen me herkennen en vragen sinds wanneer ik weer in Coban ben: verschillende taxi-chaufeurs, mensen van de bank, jonge gasten van het reisbureau waarmee ik gisteren naar Semuc-Champey ben geweest. De vrouw van de wasserette kan nog steeds zo goed als juist mijn naam schrijven op de zakken met was die ik binnenbreng!

Er zijn wel een paar dingen veranderd: de voetpaden zijn heraangelegd, de verkeerspolitie regelt het verkeer op tijd en stond en er raast zelfs een dame van de verkeerspolitie op een swqat de stad rond! (grappig zicht). Wat minder duidelijk zichtbaar en voelbaar is, is het geweld dat toegenomen is tijdens de laatste maanden. Blijkbaar zijn er vorige maand 6 mensen vermoord in Cobán! De reden? Tja …. het geweld is erg toegenomen in de hoofdstad …. beïnvloedt dat het binnenland … of is er toch sprake van georkestreerd geweld???

De voorbije dagen heb ik vooral opnieuw contact gezocht met mensen waar ik vroeger regelmatig een interessante babbel mee had. Eén van de redenen van deze reis is het praktisch organiseren van mijn volgende langere verblijf in april.
Ik heb namelijk opnieuw mensen nodig die mijn interviews in het q’eqchi’ kunnen uitschrijven, vertalers, …
Ik was naar hier vertrokken met het idee om voor dit alles samen te werken met een bepaalde linguïst. De bedoeling zou zijn dat hij zijn lokaal ter beschikking stelt, dat hij computers huurt, mensen aantrekt voor de transcripties en dat hij de vertalingen van de interviews zou doen.
Maar uiteindelijk, na vele consultaties, ga ik dat toch niet doen. De redenen zijn divers: financieel, té veel controle over mijn onderzoeksresultaten, … Dus ga ik opnieuw met losse medewerkers samenwerken … dat vergt natuurlijk wel een goede coördinatie van het werk, maar dat moet wel lukken.

Een tweede reden van mijn reis is het aftasten van de mogelijkheid om in de regio van Salawim veldonderzoek te verrichten. Deze regio stond zwaar onder de invloed van het leger en daardoor waren er ook veel burgerwachten in die regio. Er is daar dus ook veel bloed gevloeid. Op een bepaald moment heeft de guerrilla er zelfs ‘weerwraak’ genomen op de burgerwachten en er ook een bloedbad aangericht. Bernard, Fons en Manuel hebben me aangeraden om met een zekere Abelino te gaan praten en dus reis ik dinsdag naar die regio om die mogelijkheid te exploreren (3u vanuit Cobán).

Morgen, maandag, is hier de Nationale Dag van de Slachtoffers van de Oorlog en in de namiddag wordt er een bijeenkomst georganiseerd met verschillende slachtofferorganisaties in samenwerking met de regionale bureau van het Nationale Herstelprogramma.
In de voormiddag komt de groep van Fons samen (de 20 vertegenwoordigers van 20 dorpen) en er staan twee belangrijke activiteiten op het programma:
Eerst ga ik een presentatie geven waarbij ik de gemaakte analyses die ik heb gepubliceerd in het Eerste Rapport over het Nationale Herstelprogramma ga delen met die mensen. Daarvoor met ik straks nog een powerpoint-presentatie maken. Ik ben benieuwd naar hun reacties!

Daarna gaan Fons en ik de voorstellen van de posters (A2) die als educatiemateriaal zullen dienen, voorstellen. Die posters zijn gebaseerd op het boek dat Fons heeft geschreven over de historische herinnering aan de oorlog (gebaseerd op vier jaar veldonderzoek met die 20 vertegenwoordigers) en waarvoor we de foto’s hebben gebruikt die we hebben genomen tijdens het in scène zetten van bepaalde gebeurtenissen van de oorlog (september vorig jaar).

Het is hier dus vrij druk!

Daarom ben ik gisteren samen met Ines, een vlaamse uit Herent, eens naar Semuc Champey geweest. Een échte wellnessdag: zalig zwemmen in de natuurlijke vijvers, zonnen, luilekkeren, … enkel een stevige rug –nekmassage ontbrak!

Veel foto’s heb ik nog niet genomen, maar wel deze twee:
Vrijdag ben ik naar de school El Rosario geweest dat een beetje buiten Cobán ligt. Vorig jaar heb ik al eens de school gezocht samen met een delegatie uit Herent. Eén van de Guatemalteekse leerkrachten, Edwin, is reeds in België geweest en is echt een toffe kerel.
Ines en ik hebben die voormiddag opnieuw ons Q’eqchi’e bijgeschaafd met de hulp van de leerlingen van de vierde graad.

Edwin deed het voorstel dat ik elke vrijdag de twee uurtjes q'eqchi' die hij dan geeft, zou meevolgens . Zo schaaf ik m’n Q’eqchi’ bij en de leerlingen leren weer wat spaans bij. Ik ga alvast proberen mijn veldwerk in april zo te organiseren zodat ik die vrijdag de les kan volgen.



Vandaag is het zondag, maar voor mij is het geen rustdag! Ik moet dus nog de presentatie van morgen voorbereiden. Straks ga ik ook nog eens langs bij een Spaanse zuster waar ik vroeger regelmatig interessante gespreken mee had. En normaal gezien ga ik vandaag ook nog Alfredo Chub zien die bij de PCON-GTZ in de hoofdstad werkt, maar die in de buurt van Cobán woont.

Vele groeten,
Lieselotte

Beter laat dan nooit: laatste webpost van 2007

Hola Amig@s,

Op de valreep van dit jaar wil ik nog kort verslag uitbrengen van mijn laatste bezoek aan Guatemala dit jaar.
Toen ik op 2 oktober in Guatemala hoofdstad het vliegtuig opstapte om naar België terug te keren na 15 maanden veldonderzoek wist ik nog niet ik al dan niet zou terugkeren vóór het einde van dit jaar.

Ik was nl een maandje langer in Guatemala gebleven om mijn bijdrage (een hoofdstuk van 30 pag) aan het allereerste rapport over de werking van het Nationale Herstelprogramma af te werken. Bij mijn vertrek had de Duitse coöperatie (de opdrachtgevers van mijn bijdrage) me beloofd dat ze me zouden uitnodigen voor de officiële publieke voorstelling van het rapport.
Foto: Vredesmonumentje in het Nationaal Paleis

Maar diegene die mijn weblog hebben gelezen, weten reeds dat je in Guatemala nooit weet…
En zo lieten ze me op dinsdagavond 13 nov. weten dat ik twee dagen later, donderdag 15 nov. op het vliegtuig richting Guatemala moest zitten!
Mijn flexibiliteit werd nog maar eens op de proef gesteld! Het zou een speed-bezoek worden, van donderdag tem de woensdag van de week erop.

Op maandag 19 nov. werd het eerste rapport over het Nationala Herstelprogramma in het Nationale Paleis officieel voorgesteld aan de huidige vice-president Eduardo Stein en aan vertegenwoordigers van het diplomatieke korps, mensenrechtenorganisaties, slachtofferorganisaties, …
Als mede-auteur moest ik daar ook zijn, maar ik was ook in het gezeldschap van enkele goede bekenden!

Op de foto hiernaast zie je vijf vertegenwoordigers van de regio Nimlahakok (vlnr): don Herminio, don Otto, don Juan, don Santiago en zijn dochter Gloria. Tegen al mijn verwachtingen in had het Nationale Herstelprogramma en de Duitse coöperatie hun belofte nagekomen om don Santiago van Sahakok uit te nodigen voor de officiële presentatie van het boek. Eind september had ik Santiago reeds in naam van de Duitse coöperatie uitgenodigd voor deze officiële activiteit, hoewel er toen nog geen datum bekend was. Deze uitnodiging kwam er nadat Jorge Alvarado (verantwoordelijke voor de uitgave van het rapport) en ikzelf luidop hadden gedroomd dat iemand als Santiago aanwezig zou moeten zijn op die belangrijke dag.

Het persoonlijke verhaal van Santiago is zo aangrijpend en zo veelzeggend over de huidige werking van dit Herstelprogramma dat zijn stem fysiek tot in de hoofdstad moest geraken. Santiago en zijn gezin hebben, zoals vele anderen in Alta Verapaz, zwaar geleden tijdens de burgeroorlog en overleefden, op de vlucht voor het leger, enkele jaren in de bergen in zeer moeilijke omstandigheden .

Tijdens die jaren in de bergen heeft Santiago zijn vader, zijn moeder, zijn broer en zijn zus verloren. Zij zijn niet gestorven door kogels van het leger, maar door ontbering in de bergen. Hij, als overlevende, kan echter geen aanspraak maken op de financiële schadeloosstelling die het herstelprogramma nu geeft aan de slachtoffers, omdat de huidige procedure enkel slachtoffers toelaat die door kogels zijn gestorven. Hij is zeker niet de enige in dit geval.

Santiago heeft echter 2 jaar moeten wachten vooraleer het lokale bureau van het Nationale herstelprogramma hem dit slechte nieuws bracht. Terwijl ze hem dit onmiddellijk bij de aanvraag hadden kunnen vertellen.
Voor de q’eqchi’e overlevenden is het enorm moeilijk te begrijpen waarom de overheid het onderscheid maakt tussen slachtoffers door de kogel en slachtoffers door honger, ontbering, uitputting… Zijn aanwezigheid is dan ook een statement!

En daar zat ik dan met de vijf q’eqchi’es, die trouwens ook mijn informanten zijn geweest tijdens mijn veldwerk, op de eerste rij van de officiële plechtigheid. Nadat enkele hooggeplaatsten, waaronder de huidige Vice President, de Duitse ambassadeur en de vertegenwoordiger van de VN hun woordje hadden gezegd, werd de Roos van de Vrede gewisseld.

Foto: Martin Arrevalo, Directeur van het Nationaal Herstelprogramma aan het woord

Ter herinnering van het ondertekenen van de Vredesakkoorden – gisteren 11 jaar geleden! – werd er in het Nationale Paleis een monumentje gebouwd: twee handen met daarin een roos. Die dag werd de ‘Wissel van de Roos’ uitgevoerd door don Santiago en zijn dochter Gloria. Eerst beschreef een dame voor het grote publiek het levensverhaal van de catechist en leider Santiago en de regio waarvan hij komt.
Bij het aanhoren van het verhaal (waarvan een stukje onverwachts uit mijn hoofdstuk kwam) overmeesterden de koude rillingen mijn lichaam. Onder ruime persbelangstelling wisselden dan Santiago en zijn dochter de roos. Hoewel je het niet kon aflezen van het gezicht van Santiago wist ik dat dit een heel belangrijk en emotioneel moment voor hem was.

Ik had aan Santiago beloofd om dit moment op foto vast te leggen, maar ik was zo geëmotioneerd dat het me heel wat moeite kostte om enkele deftige fotos te nemen.
Tijdens de wissel van de roos zag ik alle gezichten van mijn informanten voor mijn ogen voorbij flitsen. Allemaal waardige mensen die zoveel geleden hebben en die de pijn voor de rest van hun leven in het hart meedragen. Tijdens de vaak emotioneel beladen interviews kon ik meestal me goed concentreren op de gedachten en de ideeën die ze met me deelden… maar die dag werd het me toch ook wat te veel…


Daar stond Santiago dan… in de hoofdstad, aan de zijde van Rosalina Tuyuc (presidente van de Nationale Herstelcommissie), het publiek recht in de ogen kijkend en zijn emoties in de hand houden, … als een echte leider.








Na de Wissel van de Roos, werden de overledenen en de voorouders aangeroepen in de vier cardinale punten met een carracol.














Na de ceremonie kwam Eduardo Stein, de huidige vice-president, de hand schudden van Gloria en Santiago.
Wie had dat ooit gedacht?! Dat het verhaal van de q’eqchi’e slachtoffers en overlevenden, van het kruis in Sahakok, van het lijden van de regio van Nimlahakok ooit nog in het hart van de hoofdstad zou geraken!

Diezelfde ochtend, vóór de officiële plechtigheid, had de delegatie van Nimlahakok een privé-onderhoud met Rosalina Tuyuc, de presidente van de Nationale Herstelcommissie.

De problemen van Santiago en vele andere slachtoffers waren haar reeds ter ore gekomen en ze kon ons mededelen dat de Commissie net 20 dagen geleden had beslist dat ook slachtoffers die intern verplaatst zijn geweest (vaak in de berg ingevlucht) nu ook kunnen rekenen op een financiële schadevergoeding!!!



Waarschijnlijk zou Santiago en anderen nog vóór het einde van deze legislatuur (halverwege januari 2008) nog uitbetaald worden!

Als dat geen goed nieuws!







Foto: Rosalina Tuyuc met het eerste rapport over de Nationale Herstelprogramma















De delegatie na de plechtigheid buiten op het Parque Central en vóór het Nationale Paleis.






















Na het officiële gedeelte heb ik samen met de Q'eqchi' delegatie en Jorge naar de kathedraal van de hoofdstad bezocht. In de pilaren, aan de buitenkant van de kathedraal, zijn namelijk alle namen van de slachtoffers van de burgeroorlog verzameld door de waarheidscommissie van de Katholieke Kerk gegrift. Ook de namen van slachtoffers van de regio van Nimlahakok zouden erop moeten staan.

Na wat zoeken hebben we de namen van de familieleden van Santiago Chen gevonden.

De Duitse Cooperatie had niet enkel mijn ticket betaald omdat ik aanwezig zou zijn op de officiële voorstelling van het rapport, maar ook omdat ik deel zou nemen aan een nationaal forum over herstel en verzoening dat op dinsdag 20 nov. werd georganiseerd. Alle deelnemers waren buitenlandse experten op het gebied van herstel en verzoening. Ik was natuurlijk de jongste en de enige niet-spaanstalige!

Aan mij werd gevraagd een lezing te geven van 20 min. over mijn hoofdstuk! ... in het spaans natuurlijk!

Pffff ... ik denk dat elke onderzoeker zijn eerste lezing ooit op een congres of een seminarie zich nog glashelder herinnert. Wel, ik zal die lezing nooit gauw vergeten. Ik werd waarlijks voor de leeuwen gegooid: 20 min. in het spaans voor een publiek van zo'n 250 mensen!!

Alweer een grens verlegd ...

Na een emotioneel afscheid van de vijf q'eqchi'es stapte ik moe, maar zeer tevreden de woensdagochtend alweer het vliegtuig op.

Voila, dit is mijn 55ste webpost en dan ook mijn laatste voor dit jaar.

Ook in 2008 zal ik mijn webstek bijhouden met mijn avonturen in Guatemala.
In februari ga ik voor twee weken terug en na Pasen heb ik een onderzoeksverblijf van ongeveer zes weken voorzien. Maar daarvoor later meer.

Op de vooravond van het nieuwe jaar wens ik jullie alvast een goed eindejaarsfeest en een 2008 vol vriendschap, liefde, warmte en mooie momenten!

Fuerte abrazo of stevig knuffel

Lieselotte

home sweet home ...

oeps vergeten te publiceren op mijn blog, dateert reeds van 6 oktober ...
Hola amig@s,

Het zit erop. Na een jaar en drie maanden ben ik eindelijk ‘definitief’ terug op Belgische bodem. Mijn terugkeer werd wat uitgesteld door mijn werk voor de bijdrage aan het eerste evaluatierapport over het Nationale Herstelprogramma voor de slachtoffers van de burgeroorlog. Ik moest daarvoor nog enkele groepsinterviews met slachtoffers in procedure en reeds vergoede slachtoffers doen en daarna schrijven, schrijven, schrijven. Tijdens die laatste anderhalve maand heb ik keihard moeten doorwerken om het artikel op tijd af te hebben, en daarenboven werd ik ook met allerlei 'problemen' geconfronteerd waardoor mijn frustratietolerantie en stressbestendigheid nog maar eens goed op de proef werden gesteld.
Vandaar mijn stilzwijgen op mijn weblog ...
Zo kwam ik na mijn allerlaatste 2-daagse verblijf aan een dorp met 154 beten van (god weet welk) beestjes terug, de eigenaar van mijn appartement liet zijn ware ‘ladino’ aard zien toen hij heel smerig reageerde wanneer ik mijn aan hem geleend geld terug vroeg, tijdens mijn verblijf op het rustige hotel aan het Atitlan meer werd ik geconfronteerd met een grote schorpioen in mijn kamer en met het uitvallen van de elektriciteit waardoor ik vervroegd naar de drukke hoofdstad ben teruggekeerd.
En last but not least, de maandag, mijn laatste dag, kreeg ik te horen dat cargo expreso mijn tien dozen, die ik de vrijdag voordien had opgestuurd vanuit Cobán naar Iberia Cargo bij de luchthaven, ‘kwijt’ was geraakt …. Na heel veel heen en weer bellen, stem verheffen, dreigen, … zijn alle stukken dan toch nog op tijd op de luchthaven aangekomen. Die laatste dag in het land was dus één grote stressboel, want daarenboven landde net die namiddag Carlos Peña, de nieuwe nationale held van Guatemala, op de luchthaven. De 19 jarige Carlos heeft Idool van Latijns Amerika gewonnen en dat moest gevierd worden! De luchthaven was gans die dag bezet gebied, niet enkel door wilde fans, maar door een ganse horde politieagenten en militairen, …

Maar bon, eind goed al goed, woensdagavond ben ik veilig en wel geland. Vrijdag heb ik mijn 28 blazijde tellende artikel doorgestuurd naar de hoofdconsultor en gisteren zijn we de spullen op Zaventem gaan ophalen en morgen is er al een familiefeest voor de verjaardag van 88 jarige oma.

Dus, zoveel tijd heb ik nog niet echt de tijd gehad om eens rustig te bezinnen over en terug te blikken naar die afgelopen 15 maanden, maar ik ben vertrokken uit Guatemala en aangekomen in België met een goed gevoel. Die periode is alweer voor allerlei dingen een goede leerschool geweest. En ik heb de kans gekregen om iets ‘achter te laten’ in Guatemala door in het evaluatierapport – dat toch in november aan de nieuwe president en zijn regering zal worden voorgesteld - stem te geven aan q’eqchi’es slachtoffers.

Ik zal natuurlijk veel missen: de vriendelijkheid van de Guatemalteken, de gastvrijheid en de spiritualiteit van de q’eqchi’es, de prachtige natuur, het zalige klimaat, …en misschien ook wel de smaak van een heerlijke verse torilla y caldo de gallina! Maar het is toch zo aangenaam om te genieten van een zálige warme douche, te weten dat er steeds water en elektriciteit is, gespaard te worden van aanvallen van kleine beestjes op mijn lichaam, … én natuurlijk familie & vrienden terug te zien en na een jaartje eenzaamheid en afzondering weer een sociaal leven te hebben.

Natuurlijk keer ik nog terug naar Guatemala en Cobán, misschien dit jaar nog en anders in februari van 2008, dus het nomade leven is nog niet helemaal voorbij ...


Ik kijk er alvast naar uit om elk van jullie terug te zien!
Tot gauw,
Lieselotte